<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X24n0454"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 454 金刚经註</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 454 金刚经註</title> <author>东晋 僧肇注</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">24</idno>.<idno type="no">454</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">金刚经註</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, Text as provided by Electronic Buddhadharma Society (EBS)</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，<persName>佛</persName>教电脑资讯库功德会提供</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB17832"> <charName>CBETA CHARACTER CB17832</charName> <mapping cb:dec="1000872" type="PUA">U+F45A8</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+21408</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[坑-几+品]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-03T16:51:56"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0394c" n="0394c"/> <lb ed="X" n="0394c01"/> <lb ed="X" n="0394c02"/> <lb ed="X" n="0394c03"/> <lb ed="X" n="0394c04"/> <lb ed="X" n="0394c05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 454-A 注金刚经序</cb:mulu><head>No. 454-A <lb ed="X" n="0394c06"/><lb ed="R038" n="0415a01"/> 注金刚经序</head> <lb ed="X" n="0394c07"/> <lb ed="X" n="0394c08"/><lb ed="R038" n="0415a02"/><byline cb:type="author">金龙沙门 敬雄 撰</byline> <lb ed="X" n="0394c09"/><lb ed="R038" n="0415a03"/><p xml:id="pX24p0394c0901">曩昔慈觉大师之入于支那也。赍持晋肇公注金刚 <lb ed="X" n="0394c10"/><lb ed="R038" n="0415a04"/>经而归。秘诸名山。光明不照世也。殆九百年矣。顷祖 <lb ed="X" n="0394c11"/><lb ed="R038" n="0415a05"/>芳禅人持来告曰。是乃祖请来之本。予偶得之。请师 <lb ed="X" n="0394c12"/><lb ed="R038" n="0415a06"/>挍而梓之。使见闻者。结般若种子焉。予受而读。半乃 <lb ed="X" n="0394c13"/><lb ed="R038" n="0415a07"/>掩卷歎曰。夫此经者。般若第九会。直示无住生心妙 <lb ed="X" n="0394c14"/><lb ed="R038" n="0415a08"/>旨。故云为发最上乘者说。盖一切菩萨。未有不学般 <lb ed="X" n="0394c15"/><lb ed="R038" n="0415a09"/>若。成无上菩提者。故弥勒･天亲･无著･功德施四大菩 <lb ed="X" n="0394c16"/><lb ed="R038" n="0415a10"/>萨。造之偈论。赞扬弘通。法流乎支那。罗什初译。肇公 <lb ed="X" n="0394c17"/><lb ed="R038" n="0415a11"/>乃注。从时厥後。奉为日课者亦多矣。且黄梅印心。曹 <lb ed="X" n="0394c18"/><lb ed="R038" n="0415a12"/>溪悟道。灵瑞之著。註疏之多。宜莫此经若也。而其注 <lb ed="X" n="0394c19"/><lb ed="R038" n="0415a13"/>之旧。肇公为先。注来于大东。亦此注为先。而发诸注 <lb ed="X" n="0394c20"/><lb ed="R038" n="0415a14"/>既行之殿者。岂非时节因缘乎。天台大师曾讲此经。 <lb ed="X" n="0394c21"/><lb ed="R038" n="0415a15"/>专依肇公。犹如说观经。专依净影也。故今每有疑误。 <lb ed="X" n="0394c22"/><lb ed="R038" n="0415a16"/>辄依天台疏以校雠焉。嗟乎。斯注者。天台所钦用。慈 <lb ed="X" n="0394c23"/><lb ed="R038" n="0415a17"/>觉所请来。文古義幽。深得<persName>佛</persName>意。且投好略機。实苦海 <lb ed="X" n="0394c24"/><lb ed="R038" n="0415a18"/>津樑。迷涂司南也。梓而行之。则其利益复如何哉。故 <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0395a" n="0395a"/> <lb ed="X" n="0395a01"/><lb ed="R038" n="0415b01"/>随喜以挍。亦愿後之读此注者。因指得月。悟无住生 <lb ed="X" n="0395a02"/><lb ed="R038" n="0415b02"/>心妙旨。则与黄梅曹溪。同一鼻孔出气。不必纷纷更 <lb ed="X" n="0395a03"/><lb ed="R038" n="0415b03"/>从事于後世异说。而哆以为博也。</p> <lb ed="X" n="0395a04"/><lb ed="R038" n="0415b04"/><p xml:id="pX24p0395a0401">宝历十二壬午之夏</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395a05"/> <lb ed="X" n="0395a06"/> <lb ed="X" n="0395a07"/> <lb ed="X" n="0395a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">金刚般若波罗蜜经注</cb:mulu> <lb ed="X" n="0395a09"/><cb:docNumber>No. 454</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0395a10"/><lb ed="R038" n="0416a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金刚般若波罗蜜经注</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0395a11"/> <lb ed="X" n="0395a12"/><lb ed="R038" n="0416a02"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法师鸠摩罗什译</byline> <lb ed="X" n="0395a13"/><lb ed="R038" n="0416a03"/><byline cb:type="author">姚秦 释僧肇 注</byline> <lb ed="X" n="0395a14"/><lb ed="R038" n="0416a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0395a1401">夫理归中道。二谛为宗。何者。万法之生。皆假因缘 <lb ed="X" n="0395a15"/><lb ed="R038" n="0416a05"/>而有生灭流谢。浮伪不实。称之为俗也。因缘诸法。 <lb ed="X" n="0395a16"/><lb ed="R038" n="0416a06"/>皆无自性。自性既无。因缘都忘。本自不生。今则无 <lb ed="X" n="0395a17"/><lb ed="R038" n="0416a07"/>灭。体极无改。目之为真。真俗为二。理审为谛。圣心 <lb ed="X" n="0395a18"/><lb ed="R038" n="0416a08"/>正观。鉴真照俗。此当中道法相之解。称为般若。般 <lb ed="X" n="0395a19"/><lb ed="R038" n="0416a09"/>若慧也。金刚者。坚利之譬也。坚则物莫能沮。利故 <lb ed="X" n="0395a20"/><lb ed="R038" n="0416a10"/>无物不摧。以况斯慧。邪恶不能毁。坚之极也。本惑 <lb ed="X" n="0395a21"/><lb ed="R038" n="0416a11"/>皆破。利之義也。波罗蜜者。到彼岸也。生死为此。涅 <lb ed="X" n="0395a22"/><lb ed="R038" n="0416a12"/>槃为彼。大士乘无相慧。捨此生死。到彼涅槃矣。经 <lb ed="X" n="0395a23"/><lb ed="R038" n="0416a13"/>由津通義也。言由理生。理经言显。学者神悟。从理 <lb ed="X" n="0395a24"/><lb ed="R038" n="0416a14"/>教而通矣。</p> <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0395b" n="0395b"/> <lb ed="X" n="0395b01"/><lb ed="R038" n="0416a15"/><p xml:id="pX24p0395b0101">此经本体。空慧为主。略存始终。凡有三章。初讫尊 <lb ed="X" n="0395b02"/><lb ed="R038" n="0416a16"/>重弟子。明境空也。意在语境。未言于慧。第二。正名 <lb ed="X" n="0395b03"/><lb ed="R038" n="0416a17"/>辩慧。即明慧空。但语慧空。未及行人。第三。种问以 <lb ed="X" n="0395b04"/><lb ed="R038" n="0416a18"/>下。明菩萨空也。三章之初。其文各现。前後相似。意 <lb ed="X" n="0395b05"/><lb ed="R038" n="0416b01"/>不同矣。四时般若。此最为初。言约義豐。幽旨难见。 <lb ed="X" n="0395b06"/><lb ed="R038" n="0416b02"/>敢以野陋。辄为註解。述其大略。非云曲尽详析究 <lb ed="X" n="0395b07"/><lb ed="R038" n="0416b03"/>密。请俟明识者矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395b08"/><lb ed="R038" n="0416b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0395b0801">如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395b09"/><lb ed="R038" n="0416b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0395b0901"><persName>佛</persName>临泥洹时。侍者请曰。一切经首。皆致何等。<persName>佛</persName>敕 <lb ed="X" n="0395b10"/><lb ed="R038" n="0416b06"/>阿难。应言如是。乃至时･众也。如我所传。如<persName>佛</persName>所说。 <lb ed="X" n="0395b11"/><lb ed="R038" n="0416b07"/>称如是也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395b12"/><lb ed="R038" n="0416b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0395b1201">我闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395b13"/><lb ed="R038" n="0416b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0395b1301">若从他传闻。不必如是。我亲承金口而闻。事非谬 <lb ed="X" n="0395b14"/><lb ed="R038" n="0416b10"/>矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395b15"/><lb ed="R038" n="0416b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0395b1501">一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395b16"/><lb ed="R038" n="0416b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0395b1601">谓是自闻当理。以不自不当理。传之何为。言则当 <lb ed="X" n="0395b17"/><lb ed="R038" n="0416b13"/>理。理亦如言。言理不差。故言一也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395b18"/><lb ed="R038" n="0416b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0395b1801">时。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395b19"/><lb ed="R038" n="0416b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0395b1901">虽曰当理。容不得时。若不得时。何能悟人。明圣不 <lb ed="X" n="0395b20"/><lb ed="R038" n="0416b16"/>虚说。言必会機。时哉之说也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395b21"/><lb ed="R038" n="0416b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0395b2101"><persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395b22"/><lb ed="R038" n="0416b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0395b2201">法王行运。应物而遊。一时降集。在舍卫大城。憍萨 <lb ed="X" n="0395b23"/><lb ed="R038" n="0417a01"/>罗国之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395b24"/><lb ed="R038" n="0417a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0395b2401">祇树<name role="" type="person">给孤独园</name>。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0395c" n="0395c"/> <lb ed="X" n="0395c01"/><lb ed="R038" n="0417a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0395c0101">须达市园。祇陀施树。共立精舍。故言祇树<name role="" type="person">给孤独</name> <lb ed="X" n="0395c02"/><lb ed="R038" n="0417a04"/>园也。</p><p xml:id="pX24p0395c0203" cb:place="inline">〇市疏作布字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395c03"/><lb ed="R038" n="0417a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0395c0301">与大比丘众千二百五十人俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395c04"/><lb ed="R038" n="0417a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0395c0401">圣化无私。听必有俦。俱闻如林。可信明矣。应有四 <lb ed="X" n="0395c05"/><lb ed="R038" n="0417a07"/>众。略而不载者耳。</p><p xml:id="pX24p0395c0508" cb:place="inline">〇私疏作秘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395c06"/><lb ed="R038" n="0417a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0395c0601">尔时。<persName>世尊</persName>食时。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395c07"/><lb ed="R038" n="0417a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0395c0701">日营资膳。食熟之时。此时人家皆有。施心易生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395c08"/><lb ed="R038" n="0417a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0395c0801">著衣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395c09"/><lb ed="R038" n="0417a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0395c0901">著僧伽梨。福田衣也。<persName>佛</persName>观良田<g ref="#CB17832">𡐈</g>乘齐整。因命侍 <lb ed="X" n="0395c10"/><lb ed="R038" n="0417a12"/>者。出家之人。一切福田。凡制僧那。唯此为之。欲令 <lb ed="X" n="0395c11"/><lb ed="R038" n="0417a13"/>顾唯道无空信施之也。</p><p xml:id="pX24p0395c1110" cb:place="inline">〇<g ref="#CB17832">𡐈</g>乘疏作区塍。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395c12"/><lb ed="R038" n="0417a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0395c1201">持钵。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395c13"/><lb ed="R038" n="0417a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0395c1301">执应器也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395c14"/><lb ed="R038" n="0417a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0395c1401">入舍卫大城乞食。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395c15"/><lb ed="R038" n="0417a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0395c1501">法身无待。何须何欲。且人天妙供日盈。现行分卫。 <lb ed="X" n="0395c16"/><lb ed="R038" n="0417a18"/>福物宜之也。</p><p xml:id="pX24p0395c1606" cb:place="inline">〇现疏作自。福物宜作福物之宜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395c17"/><lb ed="R038" n="0417b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0395c1701">于其城中。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0395c1701" n="0395c1701"/><anchor xml:id="beg0395c1701" n="0395c1701"/>已<anchor xml:id="end0395c1701"/>。还至本处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395c18"/><lb ed="R038" n="0417b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0395c1801">不越贫与富。不捨贱从贵。大慈平等。次第至也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395c19"/><lb ed="R038" n="0417b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0395c1901">饭食讫。收衣钵。洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0395c1901" n="0395c1901"/><anchor xml:id="beg0395c1901" n="0395c1901"/>已<anchor xml:id="end0395c1901"/>。敷座而坐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395c20"/><lb ed="R038" n="0417b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0395c2001">将陈般若。遵拭自敷。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395c21"/><lb ed="R038" n="0417b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0395c2101">时。长老须菩提。在大众中。即从座起。偏袒右肩。右膝 <lb ed="X" n="0395c22"/><lb ed="R038" n="0417b06"/>著地。合掌恭敬。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0395c23"/><lb ed="R038" n="0417b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0395c2301">夫神锺虽朗。非扣而不鸣。圣不孤应。影响唯仁。师 <lb ed="X" n="0395c24"/><lb ed="R038" n="0417b08"/>尊道重。故剋敬尽恭也。</p><p xml:id="pX24p0395c2410" cb:place="inline">〇神锺疏作巨钟。剋作克。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0396a" n="0396a"/> <lb ed="X" n="0396a01"/><lb ed="R038" n="0417b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0396a0101">而白<persName>佛</persName>言。稀有。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396a02"/><lb ed="R038" n="0417b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0396a0201">慈恩之重。岂可勝言。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396a03"/><lb ed="R038" n="0417b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0396a0301"><persName>如来</persName>善护念诸菩萨。善付嘱诸菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396a04"/><lb ed="R038" n="0417b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0396a0401">护念･付嘱。即稀有事也。慈善将卫。令其行令。护念 <lb ed="X" n="0396a05"/><lb ed="R038" n="0417b13"/>也。行立道成。委授弘通。付嘱也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396a06"/><lb ed="R038" n="0417b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0396a0601"><persName>世尊</persName>。善男子･善女人。发阿耨多罗三藐三菩提心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396a07"/><lb ed="R038" n="0417b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0396a0701">菩提。一切智也。标意拟向。远期正觉。故言发心之 <lb ed="X" n="0396a08"/><lb ed="R038" n="0417b16"/>也。</p><p xml:id="pX24p0396a0802" cb:place="inline">〇意疏作心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396a09"/><lb ed="R038" n="0417b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0396a0901">应云何住。云何降伏其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396a10"/><lb ed="R038" n="0417b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0396a1001">菩提妙果。非行不就。万行虽旷。解有明昧。故有位 <lb ed="X" n="0396a11"/><lb ed="R038" n="0418a01"/>降之异。始则抑心就理。渐习自调。谓之降伏。终能 <lb ed="X" n="0396a12"/><lb ed="R038" n="0418a02"/>契解会宗。心不移去。谓之为住耳。</p><p xml:id="pX24p0396a1214" cb:place="inline">〇位疑住字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396a13"/><lb ed="R038" n="0418a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0396a1301"><persName>佛</persName>言。善哉。善哉。须菩提。如汝所说。<persName>如来</persName>善护念诸菩 <lb ed="X" n="0396a14"/><lb ed="R038" n="0418a04"/>萨。善付嘱诸菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396a15"/><lb ed="R038" n="0418a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0396a1501">赞诸之仪。当理会機。尽善之甚。诚如所言。</p><p xml:id="pX24p0396a1517" cb:place="inline">〇诸疏 <lb ed="X" n="0396a16"/><lb ed="R038" n="0418a06"/>作请。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396a17"/><lb ed="R038" n="0418a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0396a1701">汝今谛听。当为汝说。善男子･善女人。发阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0396a18"/><lb ed="R038" n="0418a08"/>藐三菩提心。应如是住。如是降伏其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396a19"/><lb ed="R038" n="0418a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0396a1901">若听不审。则漏言遗理。或令谛听。言理弗虚也。</p><p xml:id="pX24p0396a1919" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0396a20"/><lb ed="R038" n="0418a10"/>或疏作诫。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396a21"/><lb ed="R038" n="0418a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0396a2101">唯然。<persName>世尊</persName>。愿乐欲闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396a22"/><lb ed="R038" n="0418a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0396a2201">慈戒许说。敬肃倾心。</p><p xml:id="pX24p0396a2209" cb:place="inline">〇戒疏作诫。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396a23"/><lb ed="R038" n="0418a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0396a2301"><persName>佛</persName>告须菩提。诸菩萨摩诃萨应如是降伏其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396a24"/><lb ed="R038" n="0418a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0396a2401">虚心履道。谓之菩萨。旷济万物。摩诃萨也。应如下 <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0396b" n="0396b"/> <lb ed="X" n="0396b01"/><lb ed="R038" n="0418a15"/>所说。则是降伏之方也。问降在後而答在前。何耶。 <lb ed="X" n="0396b02"/><lb ed="R038" n="0418a16"/>住深降浅。故问者标深于初。降浅易习。故答之于 <lb ed="X" n="0396b03"/><lb ed="R038" n="0418a17"/>前。问答有指。非其谬也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396b04"/><lb ed="R038" n="0418a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0396b0401">所有一切众生之类。若卵生･若胎生･若湿生･若化生。 <lb ed="X" n="0396b05"/><lb ed="R038" n="0418b01"/>若有色･若无色。若有想･若无想。若非有想非无想。我 <lb ed="X" n="0396b06"/><lb ed="R038" n="0418b02"/>皆令入无馀涅槃而灭度之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396b07"/><lb ed="R038" n="0418b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0396b0701">正答降伏之行也。万法虽旷。略为二科。一众生法。 <lb ed="X" n="0396b08"/><lb ed="R038" n="0418b04"/>二五阴法。法不自起。因缘故生。但是因缘。自性皆 <lb ed="X" n="0396b09"/><lb ed="R038" n="0418b05"/>无。斯则顺理为解。乖宗成惑。惑故生死流转。解则 <lb ed="X" n="0396b10"/><lb ed="R038" n="0418b06"/>累灭无为。身心为苦。苦尽为乐。尽苦之道。其唯大 <lb ed="X" n="0396b11"/><lb ed="R038" n="0418b07"/>解。解极惑尽。身心俱忘。寂然永乐。谓之灭度。非我 <lb ed="X" n="0396b12"/><lb ed="R038" n="0418b08"/>弘化。群生岂济。凡解不自生。要由渐习。假名法粗。 <lb ed="X" n="0396b13"/><lb ed="R038" n="0418b09"/>抑心则易。故始就众生空。以明降伏也。</p><p xml:id="pX24p0396b1316" cb:place="inline">〇皆无作 <lb ed="X" n="0396b14"/><lb ed="R038" n="0418b10"/>皆空。惑故作惑即解。则作即。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396b15"/><lb ed="R038" n="0418b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0396b1501">如是灭度无量无数无边众生。实无众生得灭度者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396b16"/><lb ed="R038" n="0418b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0396b1601">解会中道。不有不无。无性故不有。假名则不无。非 <lb ed="X" n="0396b17"/><lb ed="R038" n="0418b13"/>无假名。故恒度众生。自性空故。实无灭者矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396b18"/><lb ed="R038" n="0418b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0396b1801">何以故。须菩提。若有我相人相众生相寿者相。即非 <lb ed="X" n="0396b19"/><lb ed="R038" n="0418b15"/>菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396b20"/><lb ed="R038" n="0418b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0396b2001">释何故无灭者。若有我相。可言有灭。既无我人。其 <lb ed="X" n="0396b21"/><lb ed="R038" n="0418b17"/>谁灭乎。但是假名。而横计我。执我为非。忘我为是。 <lb ed="X" n="0396b22"/><lb ed="R038" n="0418b18"/>是非既彰。得失明矣也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396b23"/><lb ed="R038" n="0419a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0396b2301">复次。须菩提。菩萨于法。应无所住行于佈施。所谓不 <lb ed="X" n="0396b24"/><lb ed="R038" n="0419a02"/>住色佈施。不住声香味触法佈施。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0396c" n="0396c"/> <lb ed="X" n="0396c01"/><lb ed="R038" n="0419a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0396c0101">次答住行。即明法空。谓法弥旷。略擧内则六度。外 <lb ed="X" n="0396c02"/><lb ed="R038" n="0419a04"/>为六尘。内外诸法。斯皆因缘无性。因缘无性。则心 <lb ed="X" n="0396c03"/><lb ed="R038" n="0419a05"/>无停处。故应无住也。捨心无吝。谓之佈施。无相可 <lb ed="X" n="0396c04"/><lb ed="R038" n="0419a06"/>存。何吝之有。施为六度之首。尘为法生之基。二法 <lb ed="X" n="0396c05"/><lb ed="R038" n="0419a07"/>皆空。于何不尽。既得法空。解明行立。无复退失。故 <lb ed="X" n="0396c06"/><lb ed="R038" n="0419a08"/>言住也。</p><p xml:id="pX24p0396c0604" cb:place="inline">〇基疏作機。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396c07"/><lb ed="R038" n="0419a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0396c0701">须菩提。菩萨应如是佈施。不住于相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396c08"/><lb ed="R038" n="0419a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0396c0801">结成住義也。施者･受者･财物皆不可得。不住相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396c09"/><lb ed="R038" n="0419a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0396c0901">何以故。若菩萨不住相佈施。其福德不可思量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396c10"/><lb ed="R038" n="0419a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0396c1001">释何故佈施应不住相耶。正以虚心而施。则福不 <lb ed="X" n="0396c11"/><lb ed="R038" n="0419a13"/>可量。故知不住为是。住相为非。又理既无量。心不 <lb ed="X" n="0396c12"/><lb ed="R038" n="0419a14"/>应限。称理行施。故其福弥旷者乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396c13"/><lb ed="R038" n="0419a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0396c1301">须菩提。于意云何。东方虚空可思量不。不也。<persName>世尊</persName>。须 <lb ed="X" n="0396c14"/><lb ed="R038" n="0419a16"/>菩提。南西北方四维上下虚空可思量不。不也。<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0396c15"/><lb ed="R038" n="0419a17"/>须菩提。菩萨无住相佈施。福德亦复如是不可思量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396c16"/><lb ed="R038" n="0419a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0396c1601">理极二空。降住<anchor xml:id="nkr_note_add_0396c1601" n="0396c1601"/><anchor xml:id="beg0396c1601" n="0396c1601"/>已<anchor xml:id="end0396c1601"/>彰。理行既显。时听戢心。如说而 <lb ed="X" n="0396c17"/><lb ed="R038" n="0419b01"/>行。其福为多。为多之况。齐乎太虚之矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396c18"/><lb ed="R038" n="0419b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0396c1801">须菩提。菩萨但应如所教住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396c19"/><lb ed="R038" n="0419b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0396c1901">圣言无谬。理不可越。但当如<persName>佛</persName>所教而安心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396c20"/><lb ed="R038" n="0419b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0396c2001">须菩提。于意云何。可以身相见<persName>如来</persName>不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0396c21"/><lb ed="R038" n="0419b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0396c2101">菩萨发心。義兼三端。一化众生。二修万行。三向菩 <lb ed="X" n="0396c22"/><lb ed="R038" n="0419b06"/>提。降伏<anchor xml:id="nkr_note_add_0396c2201" n="0396c2201"/><anchor xml:id="beg0396c2201" n="0396c2201"/>已<anchor xml:id="end0396c2201"/>明化物之仪。辨住则示修行之轨。此章 <lb ed="X" n="0396c23"/><lb ed="R038" n="0419b07"/>明趣菩提之方。<persName>如来</persName>身相。即菩提之体。若识法身。 <lb ed="X" n="0396c24"/><lb ed="R038" n="0419b08"/>则菩提可登。若计实菩提。乖之远矣。故问法身。明 <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0397a" n="0397a"/> <lb ed="X" n="0397a01"/><lb ed="R038" n="0419b09"/>菩提空者乎。</p><p xml:id="pX24p0397a0106" cb:place="inline">〇之体疏作果体。计实菩提作计性 <lb ed="X" n="0397a02"/><lb ed="R038" n="0419b10"/>实菩提二字无。故问作故擧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397a03"/><lb ed="R038" n="0419b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397a0301">不也。<persName>世尊</persName>。不可以身相得见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397a04"/><lb ed="R038" n="0419b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397a0401">须菩提深识法身。故言不可以实身相而见也。</p><p xml:id="pX24p0397a0419" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0397a05"/><lb ed="R038" n="0419b13"/>实字疏无。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397a06"/><lb ed="R038" n="0419b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397a0601">何以故。<persName>如来</persName>所说身相。即非身相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397a07"/><lb ed="R038" n="0419b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397a0701">即引<persName>佛</persName>语而释也。法身者。万善之极。体含万善。妙 <lb ed="X" n="0397a08"/><lb ed="R038" n="0419b16"/>集成身。缘构无性。故即非身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397a09"/><lb ed="R038" n="0419b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397a0901"><persName>佛</persName>告须菩提。凡所有相。皆是虚妄。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397a10"/><lb ed="R038" n="0419b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397a1001">即述成须菩提之言也。又则虚妄。理非相也。又假 <lb ed="X" n="0397a11"/><lb ed="R038" n="0420a01"/>名故虚。实计为妄乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397a12"/><lb ed="R038" n="0420a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397a1201">若见诸相非相。则见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397a13"/><lb ed="R038" n="0420a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397a1301">行合解通。则为见<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397a14"/><lb ed="R038" n="0420a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397a1401">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生。得闻如是言说章句。 <lb ed="X" n="0397a15"/><lb ed="R038" n="0420a05"/>生实信不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397a16"/><lb ed="R038" n="0420a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397a1601">理空无相。奇心无所。时听昧然。未即于心。示同未 <lb ed="X" n="0397a17"/><lb ed="R038" n="0420a07"/>悟。咨问云尔。讫法尙应捨。何况非法。以信验理身。</p> <lb ed="X" n="0397a18"/><lb ed="R038" n="0420a08"/><p xml:id="pX24p0397a1801">〇奇疏作寄。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397a19"/><lb ed="R038" n="0420a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397a1901"><persName>佛</persName>言。须菩提。莫作是说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397a20"/><lb ed="R038" n="0420a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397a2001">圣不空言。禀悟如流。方问有是何言也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397a21"/><lb ed="R038" n="0420a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397a2101"><persName>如来</persName>灭後。後五百岁。有持戒修福者。此于章句。能生 <lb ed="X" n="0397a22"/><lb ed="R038" n="0420a12"/>信心。以此为实。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397a23"/><lb ed="R038" n="0420a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397a2301">後五百岁。像法之中。人衰道丧。尙有信者。况今大 <lb ed="X" n="0397a24"/><lb ed="R038" n="0420a14"/>圣感兴。英慧雲集。从化如林。何谓无信乎。後世能 <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0397b" n="0397b"/> <lb ed="X" n="0397b01"/><lb ed="R038" n="0420a15"/>信。要具戒德。今之未悟。无福愚暗。自为疑滞。非理 <lb ed="X" n="0397b02"/><lb ed="R038" n="0420a16"/>不实之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397b03"/><lb ed="R038" n="0420a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397b0301">当知是人。不于一<persName>佛</persName>二<persName>佛</persName>三四五<persName>佛</persName>而种善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0397b0301" n="0397b0301"/><anchor xml:id="beg0397b0301" n="0397b0301"/>已<anchor xml:id="end0397b0301"/>于 <lb ed="X" n="0397b04"/><lb ed="R038" n="0420a18"/>无量千万<persName>佛</persName>所。种诸善根。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397b05"/><lb ed="R038" n="0420b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397b0501">见<persName>佛</persName>闻法。积德<anchor xml:id="nkr_note_add_0397b0501" n="0397b0501"/><anchor xml:id="beg0397b0501" n="0397b0501"/>已<anchor xml:id="end0397b0501"/>久。然後能信。明法之深妙也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397b06"/><lb ed="R038" n="0420b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397b0601">闻是章句。乃至一念生净信者。须菩提。<persName>如来</persName>悉知悉 <lb ed="X" n="0397b07"/><lb ed="R038" n="0420b03"/>见。是诸众生。得如是无量福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397b08"/><lb ed="R038" n="0420b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397b0801">即以<persName>如来</persName>知见。明理非虚。一念净信。其福无量。推 <lb ed="X" n="0397b09"/><lb ed="R038" n="0420b05"/>功测理。岂不信之乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397b10"/><lb ed="R038" n="0420b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397b1001">何以故。是诸众生。无复我相人相众生相寿者相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397b11"/><lb ed="R038" n="0420b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397b1101">释一念至促。而福德无量。何耶。政以无或我人。理 <lb ed="X" n="0397b12"/><lb ed="R038" n="0420b08"/>解为弘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397b13"/><lb ed="R038" n="0420b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397b1301">无法相。亦无非法相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397b14"/><lb ed="R038" n="0420b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397b1401">无因缘法相。亦无无因缘之非法相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397b15"/><lb ed="R038" n="0420b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397b1501">何以故。是诸众生。若心取相。则为著我人众生寿者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397b16"/><lb ed="R038" n="0420b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397b1601">我人横计。理故宜忘。诸法是理。何故复无耶。正以 <lb ed="X" n="0397b17"/><lb ed="R038" n="0420b13"/>心缘四大。假名诸法。而计我人。见假名空。我人息 <lb ed="X" n="0397b18"/><lb ed="R038" n="0420b14"/>矣。故应无也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397b19"/><lb ed="R038" n="0420b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397b1901">若取法相。即著我人众生寿者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397b20"/><lb ed="R038" n="0420b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397b2001">若取色声香等实法相者。亦起我人等见。故应无 <lb ed="X" n="0397b21"/><lb ed="R038" n="0420b17"/>之耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397b22"/><lb ed="R038" n="0420b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397b2201">何以故。若取非法相。即著我人众生寿者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397b23"/><lb ed="R038" n="0421a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397b2301">释何故复无非法耶。缘空故有有。由有故空。空若 <lb ed="X" n="0397b24"/><lb ed="R038" n="0421a02"/>无有相雲起。起相计我。万或慈生矣。</p><p xml:id="pX24p0397b2415" cb:place="inline">〇或慈应作 <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0397c" n="0397c"/> <lb ed="X" n="0397c01"/><lb ed="R038" n="0421a03"/>惑兹。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397c02"/><lb ed="R038" n="0421a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397c0201">是故不应取法。不应取非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397c03"/><lb ed="R038" n="0421a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397c0301">幷结无法相･无非法相也。空有两忘。心无所取。解 <lb ed="X" n="0397c04"/><lb ed="R038" n="0421a06"/>会平等。结尽道成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397c05"/><lb ed="R038" n="0421a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397c0501">以是義故。<persName>如来</persName>常说。汝等比丘。知我说法。如筏喩者。 <lb ed="X" n="0397c06"/><lb ed="R038" n="0421a08"/>法尙应捨。何况非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397c07"/><lb ed="R038" n="0421a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397c0701">即引昔说以证今理也。譬欲济河。构筏自运。既登 <lb ed="X" n="0397c08"/><lb ed="R038" n="0421a10"/>彼岸。弃筏而去。将度生死。假乘万行。既到涅槃。万 <lb ed="X" n="0397c09"/><lb ed="R038" n="0421a11"/>善俱捨。道法尙捨。而况非法之空也。</p><p xml:id="pX24p0397c0915" cb:place="inline">〇之空二字 <lb ed="X" n="0397c10"/><lb ed="R038" n="0421a12"/>疏无。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397c11"/><lb ed="R038" n="0421a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397c1101">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提耶。 <lb ed="X" n="0397c12"/><lb ed="R038" n="0421a14"/><persName>如来</persName>有所说法耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397c13"/><lb ed="R038" n="0421a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397c1301">竟尊重弟子。引众圣同解。以证理之必然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397c14"/><lb ed="R038" n="0421a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397c1401">须菩提言。如我解<persName>佛</persName>所说義。无有定法。名阿耨多罗 <lb ed="X" n="0397c15"/><lb ed="R038" n="0421a17"/>三藐三菩提。亦无有定法。<persName>如来</persName>可说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397c16"/><lb ed="R038" n="0421a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397c1601">如我于<persName>佛</persName>所说義中而作解。穷相尽。谓之菩提。无 <lb ed="X" n="0397c17"/><lb ed="R038" n="0421b01"/>相故不有。假名则不无。不有不无。何实可得。何定 <lb ed="X" n="0397c18"/><lb ed="R038" n="0421b02"/>可说也。</p><p xml:id="pX24p0397c1804" cb:place="inline">〇穷相之上。疑脱解字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397c19"/><lb ed="R038" n="0421b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397c1901">何以故。<persName>如来</persName>所说法。皆不可取。不可说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397c20"/><lb ed="R038" n="0421b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397c2001">菩提无相可取。诸法空不可说。故无定实。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397c21"/><lb ed="R038" n="0421b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397c2101">非法非非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397c22"/><lb ed="R038" n="0421b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0397c2201">非法则不有。非非法故不无。有无幷无。理之极也。</p> <lb ed="X" n="0397c23"/><lb ed="R038" n="0421b07"/><p xml:id="pX24p0397c2301">〇有无之上疏有故不可说四字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0397c24"/><lb ed="R038" n="0421b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0397c2401">所以者何。一切贤圣。皆以无为法而有差别。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0398a" n="0398a"/> <lb ed="X" n="0398a01"/><lb ed="R038" n="0421b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398a0101">理无生灭。谓之无为。无为之理。众圣同解。解会无 <lb ed="X" n="0398a02"/><lb ed="R038" n="0421b10"/>为。结尽道成。所谓一解脱義。同入法性者也。然无 <lb ed="X" n="0398a03"/><lb ed="R038" n="0421b11"/>为虽一。解有明昧。明深昧浅。优劣差者也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398a04"/><lb ed="R038" n="0421b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398a0401">须菩提。于意云何。若人满三千大千世界七宝以用 <lb ed="X" n="0398a05"/><lb ed="R038" n="0421b13"/>佈施。是人所得福德。寧为多不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398a06"/><lb ed="R038" n="0421b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398a0601">又格功德。即以明理。功德既多。故宜弘也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398a07"/><lb ed="R038" n="0421b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398a0701">何以故。是福德即非福德性。是故<persName>如来</persName>说福德多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398a08"/><lb ed="R038" n="0421b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398a0801">福德无性。可以因缘增多。多则易差。故即遣之耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398a09"/><lb ed="R038" n="0421b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398a0901">若复有人。于此经中。受持乃至四句偈等。为他人说。 <lb ed="X" n="0398a10"/><lb ed="R038" n="0421b18"/>其福勝彼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398a11"/><lb ed="R038" n="0422a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398a1101">积宝多而功薄。四句约而福厚。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398a12"/><lb ed="R038" n="0422a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398a1201">何以故。须菩提。一切诸<persName>佛</persName>。及诸<persName>佛</persName>阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0398a13"/><lb ed="R038" n="0422a03"/>菩提法。皆从此经出。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398a14"/><lb ed="R038" n="0422a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398a1401">何以故四句约而功勝耶。金玉三千。正以养身。四 <lb ed="X" n="0398a15"/><lb ed="R038" n="0422a05"/>句虽约。妙极资神。岂可同日而等彼者也。</p><p xml:id="pX24p0398a1517" cb:place="inline">〇正疏 <lb ed="X" n="0398a16"/><lb ed="R038" n="0422a06"/>作止。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398a17"/><lb ed="R038" n="0422a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398a1701">须菩提。所谓<persName>佛</persName>･法者。即非<persName>佛</persName>･法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398a18"/><lb ed="R038" n="0422a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398a1801">爱<persName>佛</persName>功德。七住未忘。妙著难觉。宜应虚心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398a19"/><lb ed="R038" n="0422a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398a1901">须菩提。于意云何。须陀洹能作是念。我得须陀洹果 <lb ed="X" n="0398a20"/><lb ed="R038" n="0422a10"/>不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398a21"/><lb ed="R038" n="0422a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398a2101">例访众圣。求之诸心。优劣虽异。忘怀必同。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398a22"/><lb ed="R038" n="0422a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398a2201">须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。须陀洹名为入流。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398a23"/><lb ed="R038" n="0422a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398a2301">海为众流之川。菩提神极之渊。始会无生。终必尽 <lb ed="X" n="0398a24"/><lb ed="R038" n="0422a14"/>源。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0398b" n="0398b"/> <lb ed="X" n="0398b01"/><lb ed="R038" n="0422a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398b0101">而无所入。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398b02"/><lb ed="R038" n="0422a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398b0201">理无乖顺。何入之有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398b03"/><lb ed="R038" n="0422a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398b0301">不入色声香味触法。是名须陀洹。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398b04"/><lb ed="R038" n="0422a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398b0401">违理故入色声。背色声则会于理。理会无入。非入 <lb ed="X" n="0398b05"/><lb ed="R038" n="0422b01"/>色声也。自下众果类可知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398b06"/><lb ed="R038" n="0422b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398b0601">须菩提。于意云何。斯陀含能作是念。我得斯陀含果 <lb ed="X" n="0398b07"/><lb ed="R038" n="0422b03"/>不。须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。斯陀含名一往来。而 <lb ed="X" n="0398b08"/><lb ed="R038" n="0422b04"/>实无往来。是名斯陀含。须菩提。于意云何。阿那含能 <lb ed="X" n="0398b09"/><lb ed="R038" n="0422b05"/>作是念。我得阿那含果不。须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以 <lb ed="X" n="0398b10"/><lb ed="R038" n="0422b06"/>故。阿那含名为不来。而无不来。是故名阿那含。须菩 <lb ed="X" n="0398b11"/><lb ed="R038" n="0422b07"/>提。于意云何。阿罗汉能作是念。我得阿罗汉道不。须 <lb ed="X" n="0398b12"/><lb ed="R038" n="0422b08"/>菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。实无有法名阿罗汉。<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0398b13"/><lb ed="R038" n="0422b09"/>若阿罗汉作是念。我得阿罗汉道。即为著我人众生 <lb ed="X" n="0398b14"/><lb ed="R038" n="0422b10"/>寿者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398b15"/><lb ed="R038" n="0422b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398b1501">阿罗汉者。无生也。相灭生尽。谓之无生。若计念。则 <lb ed="X" n="0398b16"/><lb ed="R038" n="0422b12"/>见我人。起相受生。非谓罗汉。诸果类亦应尔。但随 <lb ed="X" n="0398b17"/><lb ed="R038" n="0422b13"/>義异明耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398b18"/><lb ed="R038" n="0422b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398b1801"><persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说我得无诤三昧人中最为第一。是第一離 <lb ed="X" n="0398b19"/><lb ed="R038" n="0422b15"/>欲阿罗汉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398b20"/><lb ed="R038" n="0422b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398b2001">以<anchor xml:id="nkr_note_add_0398b2001" n="0398b2001"/><anchor xml:id="beg0398b2001" n="0398b2001"/>己<anchor xml:id="end0398b2001"/>所解。验理非虚。心宣恒静。诤从何起。</p><p xml:id="pX24p0398b2017" cb:place="inline">〇宣疏 <lb ed="X" n="0398b21"/><lb ed="R038" n="0422b17"/>作空。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398b22"/><lb ed="R038" n="0422b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398b2201">我不作是念。我是離欲阿罗汉。<persName>世尊</persName>。若作是念。我得 <lb ed="X" n="0398b23"/><lb ed="R038" n="0423a01"/>阿罗汉道。<persName>世尊</persName>则不说须菩提是乐阿兰那行者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398b24"/><lb ed="R038" n="0423a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398b2401">阿兰那行者。寂静行也。相尽于外。心息于内。内外 <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0398c" n="0398c"/> <lb ed="X" n="0398c01"/><lb ed="R038" n="0423a03"/>俱寂。何时不静也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398c02"/><lb ed="R038" n="0423a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398c0201">以须菩提实无所行。而名须菩提是乐阿兰那行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398c03"/><lb ed="R038" n="0423a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398c0301">得名不虚。必积实也。</p><p xml:id="pX24p0398c0309" cb:place="inline">〇积疏称。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398c04"/><lb ed="R038" n="0423a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398c0401"><persName>佛</persName>告须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>昔于燃灯<persName>佛</persName>所。于法有 <lb ed="X" n="0398c05"/><lb ed="R038" n="0423a07"/>所得不。不也。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>在燃灯<persName>佛</persName>所。于法实无所得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398c06"/><lb ed="R038" n="0423a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398c0601">次明菩萨。其解亦同。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398c07"/><lb ed="R038" n="0423a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398c0701">须菩提。于意云何。菩萨莊严<persName>佛</persName>土不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398c08"/><lb ed="R038" n="0423a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398c0801">菩萨自行。严土化人。严国之義。亦在虚心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398c09"/><lb ed="R038" n="0423a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398c0901">不也。<persName>世尊</persName>。何以故。莊严<persName>佛</persName>土者。即非莊严。是名莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398c10"/><lb ed="R038" n="0423a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398c1001">相或必土秽。虚明则国净。</p><p xml:id="pX24p0398c1011" cb:place="inline">〇或疏作惑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398c11"/><lb ed="R038" n="0423a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398c1101">是故须菩提。诸菩萨摩诃萨。应如是生淸净心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398c12"/><lb ed="R038" n="0423a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398c1201">理极于此。结劝修明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398c13"/><lb ed="R038" n="0423a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398c1301">不应住色生心。不应住声香味触法生心。应无所住 <lb ed="X" n="0398c14"/><lb ed="R038" n="0423a16"/>而生其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398c15"/><lb ed="R038" n="0423a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398c1501">不封六尘。相灭解生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398c16"/><lb ed="R038" n="0423a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398c1601">须菩提。譬如有人。身如<name role="" type="person">须弥山</name>王。于意云何。是身为 <lb ed="X" n="0398c17"/><lb ed="R038" n="0423b01"/>大不。须菩提言。甚大。<persName>世尊</persName>。何以故。<persName>佛</persName>说非身。是名大 <lb ed="X" n="0398c18"/><lb ed="R038" n="0423b02"/>身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398c19"/><lb ed="R038" n="0423b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0398c1901">解洹虚通。犹身假能大也。</p><p xml:id="pX24p0398c1911" cb:place="inline">〇洹疑恒字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0398c20"/><lb ed="R038" n="0423b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0398c2001">须菩提。如恒河中所有沙数。如是沙等恒河。于意云 <lb ed="X" n="0398c21"/><lb ed="R038" n="0423b05"/>何。是诸恒河沙。寧为多不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。但诸 <lb ed="X" n="0398c22"/><lb ed="R038" n="0423b06"/>恒河。尙多无数。何况其沙。须菩提。我今实言告汝。若 <lb ed="X" n="0398c23"/><lb ed="R038" n="0423b07"/>有善男子･善女人。以七宝满尔所恒河沙数三千大 <lb ed="X" n="0398c24"/><lb ed="R038" n="0423b08"/>千世界。以用佈施。得福多否。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0399a" n="0399a"/> <lb ed="X" n="0399a01"/><lb ed="R038" n="0423b09"/>告须菩提。若善男子･善女人。于此经中。乃至受持四 <lb ed="X" n="0399a02"/><lb ed="R038" n="0423b10"/>句偈等。为他人说。而此福德。勝前福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399a03"/><lb ed="R038" n="0423b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399a0301">第二廣格。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399a04"/><lb ed="R038" n="0423b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399a0401">复次。须菩提。随说是经。乃至四句偈等。当知此处。一 <lb ed="X" n="0399a05"/><lb ed="R038" n="0423b13"/>切世间天人阿修罗。皆<persName>应供</persName>养。如<persName>佛</persName>塔庙。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399a06"/><lb ed="R038" n="0423b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399a0601">封宾法身。谓之为塔。树像灵堂。称之为庙。圣体神 <lb ed="X" n="0399a07"/><lb ed="R038" n="0423b15"/>仪。全在四句。献供致敬。宜尽厥心矣。</p><p xml:id="pX24p0399a0715" cb:place="inline">〇宾疑殡字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399a08"/><lb ed="R038" n="0423b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399a0801">何况有人。尽能受持读诵。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399a09"/><lb ed="R038" n="0423b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399a0901">四句<anchor xml:id="nkr_note_add_0399a0901" n="0399a0901"/><anchor xml:id="beg0399a0901" n="0399a0901"/>已<anchor xml:id="end0399a0901"/>尔。况乎始终。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399a10"/><lb ed="R038" n="0423b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399a1001">须菩提。当知是人。成就最上第一稀有之法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399a11"/><lb ed="R038" n="0424a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399a1101">法妙人勝。理故宜然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399a12"/><lb ed="R038" n="0424a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399a1201">若是经典所在之处。即为有<persName>佛</persName>。若尊重弟子。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399a13"/><lb ed="R038" n="0424a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399a1301">人能弘法。则人有法。以法成人。则法有人。人法所 <lb ed="X" n="0399a14"/><lb ed="R038" n="0424a04"/>处。理令弘矣。初章讫之也。</p><p xml:id="pX24p0399a1411" cb:place="inline">〇令弘疏作当贵。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399a15"/><lb ed="R038" n="0424a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399a1501">尔时须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。当何名此经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399a16"/><lb ed="R038" n="0424a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399a1601">夫修散难究。本一易寻。会宗领旨。宜正其名也。</p><p xml:id="pX24p0399a1619" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0399a17"/><lb ed="R038" n="0424a07"/>修疏作条。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399a18"/><lb ed="R038" n="0424a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399a1801">我等云何奉持。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399a19"/><lb ed="R038" n="0424a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399a1901">尊修为奉。任弘为持。在三成笵。请闻其轨。</p><p xml:id="pX24p0399a1917" cb:place="inline">〇尊疏 <lb ed="X" n="0399a20"/><lb ed="R038" n="0424a10"/>作遵。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399a21"/><lb ed="R038" n="0424a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399a2101"><persName>佛</persName>告须菩提。是经名为金刚般若波罗蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399a22"/><lb ed="R038" n="0424a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399a2201">名贯首题。義<anchor xml:id="nkr_note_add_0399a2201" n="0399a2201"/><anchor xml:id="beg0399a2201" n="0399a2201"/>已<anchor xml:id="end0399a2201"/>修矣。然境慧相从。通名般若。取要 <lb ed="X" n="0399a23"/><lb ed="R038" n="0424a13"/>宜归乎圣心。</p><p xml:id="pX24p0399a2306" cb:place="inline">〇贯首题疏作冠题首。修疏作备。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399a24"/><lb ed="R038" n="0424a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399a2401">以是名字。汝当奉持。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0399b" n="0399b"/> <lb ed="X" n="0399b01"/><lb ed="R038" n="0424a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399b0101">契经擧目。苓合義从。名正理显。宜应修弘。</p><p xml:id="pX24p0399b0117" cb:place="inline">〇经疏 <lb ed="X" n="0399b02"/><lb ed="R038" n="0424a16"/>作纲。苓作诠。弘作习。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399b03"/><lb ed="R038" n="0424a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399b0301">所以者何。须菩提。<persName>佛</persName>说般若波罗蜜。即非般若波罗 <lb ed="X" n="0399b04"/><lb ed="R038" n="0424a18"/>蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399b05"/><lb ed="R038" n="0424b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399b0501">释所以此名字而奉持者何。夫名不虚设。必当其 <lb ed="X" n="0399b06"/><lb ed="R038" n="0424b02"/>实。金刚所拟。物莫不碎。此慧所照。法无不空。则非 <lb ed="X" n="0399b07"/><lb ed="R038" n="0424b03"/>般若即慧空也。境灭慧忘。何相不尽。弘持之旨。宜 <lb ed="X" n="0399b08"/><lb ed="R038" n="0424b04"/>存于此乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399b09"/><lb ed="R038" n="0424b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399b0901">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有所说法不。须菩提白<persName>佛</persName>言。 <lb ed="X" n="0399b10"/><lb ed="R038" n="0424b06"/><persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>无所说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399b11"/><lb ed="R038" n="0424b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399b1101">境慧都空。复何所说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399b12"/><lb ed="R038" n="0424b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399b1201">须菩提。于意云何。三千大千世界所有微尘。是为多 <lb ed="X" n="0399b13"/><lb ed="R038" n="0424b09"/>不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。须菩提。诸微尘。<persName>如来</persName>说非微 <lb ed="X" n="0399b14"/><lb ed="R038" n="0424b10"/>尘。是名微尘。<persName>如来</persName>说。世界。非世界。是名世界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399b15"/><lb ed="R038" n="0424b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399b1501">散为微尘。合成世界。无性故非。假名则是。</p><p xml:id="pX24p0399b1517" cb:place="inline">〇则是 <lb ed="X" n="0399b16"/><lb ed="R038" n="0424b12"/>疏即有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399b17"/><lb ed="R038" n="0424b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399b1701">须菩提。于意云何。可以三十二相见<persName>如来</persName>不。不也。世 <lb ed="X" n="0399b18"/><lb ed="R038" n="0424b14"/>尊。不可以三十二相得见<persName>如来</persName>。何以故。<persName>如来</persName>说。三十 <lb ed="X" n="0399b19"/><lb ed="R038" n="0424b15"/>二相。即是非相。是名三十二相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399b20"/><lb ed="R038" n="0424b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399b2001">世界宅也。<persName>如来</persName>主也。<persName>如来</persName>出。道王三千。主宅皆空。 <lb ed="X" n="0399b21"/><lb ed="R038" n="0424b17"/>其谁说法乎。</p><p xml:id="pX24p0399b2106" cb:place="inline">〇出下疑脱世字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399b22"/><lb ed="R038" n="0424b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399b2201">须菩提。若有善男子･善女人。以恒河沙等身命佈施。 <lb ed="X" n="0399b23"/><lb ed="R038" n="0425a01"/>若复有人。于此经中。乃至受持四句偈等。为他人说。 <lb ed="X" n="0399b24"/><lb ed="R038" n="0425a02"/>其福甚多。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0399c" n="0399c"/> <lb ed="X" n="0399c01"/><lb ed="R038" n="0425a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399c0101">身命佈施。不免有生。弘持四句。累灭道成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c02"/><lb ed="R038" n="0425a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399c0201">尔时。须菩提闻说是经。深解義趣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c03"/><lb ed="R038" n="0425a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399c0301">餐名服旨。妙悟解襟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c04"/><lb ed="R038" n="0425a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399c0401">涕泪悲泣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c05"/><lb ed="R038" n="0425a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399c0501">嗟我晚悟。兼悲未闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c06"/><lb ed="R038" n="0425a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399c0601">而白<persName>佛</persName>言。稀有。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说如是甚深经典。我从昔来 <lb ed="X" n="0399c07"/><lb ed="R038" n="0425a09"/>所得慧眼。未曾得闻如是之经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c08"/><lb ed="R038" n="0425a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399c0801">资神之宝。旷代难闻。深庆自幸。加难及人。</p><p xml:id="pX24p0399c0817" cb:place="inline">〇难疑 <lb ed="X" n="0399c09"/><lb ed="R038" n="0425a11"/>歎字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c10"/><lb ed="R038" n="0425a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399c1001"><persName>世尊</persName>。若复有人。得闻是经。信心淸净。则生实相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c11"/><lb ed="R038" n="0425a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399c1101">闻妙不疑。不解必真。</p><p xml:id="pX24p0399c1109" cb:place="inline">〇不解不。疑生字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c12"/><lb ed="R038" n="0425a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399c1201">当知是人。成就第一稀有功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c13"/><lb ed="R038" n="0425a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399c1301">解生累灭。人德之高也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c14"/><lb ed="R038" n="0425a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399c1401"><persName>世尊</persName>。是实相者。则是非相。是故<persName>如来</persName>说名实相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c15"/><lb ed="R038" n="0425a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399c1501">虚尽实忘。理之极也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c16"/><lb ed="R038" n="0425a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399c1601"><persName>世尊</persName>。我今得闻如是经典。信解受持。不足为难。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c17"/><lb ed="R038" n="0425b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399c1701">遇<persName>佛</persName>成圣。方信何难。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c18"/><lb ed="R038" n="0425b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399c1801">若当来世。後五百岁。其有众生。得闻是经。信解受持。 <lb ed="X" n="0399c19"/><lb ed="R038" n="0425b03"/>是人则为第一稀有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c20"/><lb ed="R038" n="0425b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399c2001">道败时信。此最可称。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c21"/><lb ed="R038" n="0425b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399c2101">何以故。此人无我相人相众生相寿者相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c22"/><lb ed="R038" n="0425b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0399c2201">上士虚心。故为稀有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0399c23"/><lb ed="R038" n="0425b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0399c2301">所以者何。我相即是非相。人相众生相寿者相。即是 <lb ed="X" n="0399c24"/><lb ed="R038" n="0425b08"/>非相。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0400a" n="0400a"/> <lb ed="X" n="0400a01"/><lb ed="R038" n="0425b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400a0101">有封为或。无封为解。解为第一。所以稀有也。</p><p xml:id="pX24p0400a0118" cb:place="inline">〇或 <lb ed="X" n="0400a02"/><lb ed="R038" n="0425b10"/>疑惑字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400a03"/><lb ed="R038" n="0425b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400a0301">何以故。離一切诸相。则名为<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400a04"/><lb ed="R038" n="0425b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400a0401">相尽解极。则是为<persName>佛</persName>。故知惑见我人。解则无矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400a05"/><lb ed="R038" n="0425b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400a0501"><persName>佛</persName>告须菩提。如是。如是。若复有人。得闻是经。不惊不 <lb ed="X" n="0400a06"/><lb ed="R038" n="0425b14"/>怖不畏。当知是人。甚为稀有。何以故。须菩提。<persName>如来</persName>说。 <lb ed="X" n="0400a07"/><lb ed="R038" n="0425b15"/>第一波罗蜜。即非第一波罗蜜。是名第一波罗蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400a08"/><lb ed="R038" n="0425b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400a0801">述成须菩提之言。如汝所说。是而非虚也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400a09"/><lb ed="R038" n="0425b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400a0901">须菩提。忍辱波罗蜜。<persName>如来</persName>说非忍辱波罗蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400a10"/><lb ed="R038" n="0425b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400a1001">即以忍辱。明无我人。安耐为忍。加毁为辱。无我人。 <lb ed="X" n="0400a11"/><lb ed="R038" n="0426a01"/>谁加谁忍。故非忍之也。</p><p xml:id="pX24p0400a1110" cb:place="inline">〇无上疏有既字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400a12"/><lb ed="R038" n="0426a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400a1201">何以故。须菩提。如我昔为歌利王割截身体。我于尔 <lb ed="X" n="0400a13"/><lb ed="R038" n="0426a03"/>时。无我相･无人相･无众生相･无寿者相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400a14"/><lb ed="R038" n="0426a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400a1401">何故忍即非忍耶。即引忍事以为证也。有人受割。 <lb ed="X" n="0400a15"/><lb ed="R038" n="0426a05"/>可名为忍。既无我人。割忍何生也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400a16"/><lb ed="R038" n="0426a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400a1601">何以故。我于往昔节节肢解时。若有我相人相众生 <lb ed="X" n="0400a17"/><lb ed="R038" n="0426a07"/>相寿者相。应生嗔恨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400a18"/><lb ed="R038" n="0426a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400a1801">何故尔时无我人相耶。若有我人。必生忿恚。而能 <lb ed="X" n="0400a19"/><lb ed="R038" n="0426a09"/>怡然。无我人明矣。</p><p xml:id="pX24p0400a1908" cb:place="inline">〇怡疏恬。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400a20"/><lb ed="R038" n="0426a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400a2001">须菩提。又念过去。于五百世。作忍辱仙人。于尔所世。 <lb ed="X" n="0400a21"/><lb ed="R038" n="0426a11"/>无我相･无人相･无众生相･无寿者相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400a22"/><lb ed="R038" n="0426a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400a2201">事理非虚。重引益明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400a23"/><lb ed="R038" n="0426a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400a2301">是故须菩提。菩萨应離一切相。发阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0400a24"/><lb ed="R038" n="0426a14"/>菩提心。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0400b" n="0400b"/> <lb ed="X" n="0400b01"/><lb ed="R038" n="0426a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400b0101">菩提以相尽为极。故宜以忘怀而期心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b02"/><lb ed="R038" n="0426a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400b0201">不应住色生心。不应住声香味触法生心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b03"/><lb ed="R038" n="0426a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400b0301">離一切相者。不住色声等也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b04"/><lb ed="R038" n="0426a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400b0401">应生无所住心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b05"/><lb ed="R038" n="0426b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400b0501">无相可缘。心何所住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b06"/><lb ed="R038" n="0426b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400b0601">若心有住。则为非住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b07"/><lb ed="R038" n="0426b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400b0701">住相则心动。故非住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b08"/><lb ed="R038" n="0426b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400b0801">是故<persName>佛</persName>说。菩萨心不应住色佈施。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b09"/><lb ed="R038" n="0426b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400b0901">还擧前宗会以成義。政以理无所住。故应忘心而 <lb ed="X" n="0400b10"/><lb ed="R038" n="0426b06"/>佈施也。施不住色。无财物也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b11"/><lb ed="R038" n="0426b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400b1101">须菩提。菩萨为利益一切众生。应如是佈施。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b12"/><lb ed="R038" n="0426b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400b1201">施不望报。利益必深。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b13"/><lb ed="R038" n="0426b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400b1301"><persName>如来</persName>说一切诸相。即是非相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b14"/><lb ed="R038" n="0426b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400b1401">诸相皆无。不见施者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b15"/><lb ed="R038" n="0426b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400b1501">又说一切众生。则非众生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b16"/><lb ed="R038" n="0426b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400b1601">既非众生。受者亦无。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b17"/><lb ed="R038" n="0426b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400b1701">须菩提。<persName>如来</persName>是真语者･实语者･如语者･不诳语者･不 <lb ed="X" n="0400b18"/><lb ed="R038" n="0426b14"/>异语者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b19"/><lb ed="R038" n="0426b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400b1901">真不伪。实无虚。如必当理。不诳则非忘语。不异则 <lb ed="X" n="0400b20"/><lb ed="R038" n="0426b16"/>始终恒一。圣言不谬。故宜修行也。</p><p xml:id="pX24p0400b2014" cb:place="inline">〇忘疏作妄。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b21"/><lb ed="R038" n="0426b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400b2101">须菩提。<persName>如来</persName>所得法。此法无实无虚。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b22"/><lb ed="R038" n="0426b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400b2201">寄实以非虚。何实之可得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400b23"/><lb ed="R038" n="0427a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400b2301">须菩提。若菩萨心住于法而行佈施。如人入暗。则无 <lb ed="X" n="0400b24"/><lb ed="R038" n="0427a02"/>所见。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0400c" n="0400c"/> <lb ed="X" n="0400c01"/><lb ed="R038" n="0427a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400c0101">住相非晓则实若夜遊。</p><p xml:id="pX24p0400c0110" cb:place="inline">〇实疏作冥。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400c02"/><lb ed="R038" n="0427a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400c0201">若菩萨心不住法而行佈施。如人有目。日光明照。见 <lb ed="X" n="0400c03"/><lb ed="R038" n="0427a05"/>种种色。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400c04"/><lb ed="R038" n="0427a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400c0401">无或三事。则不住相也。慧见为目。理镜为日。万行 <lb ed="X" n="0400c05"/><lb ed="R038" n="0427a07"/>显别。为种种色。</p><p xml:id="pX24p0400c0507" cb:place="inline">〇镜疏作境。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400c06"/><lb ed="R038" n="0427a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400c0601">须菩提。当来之世。若有善男子･善女人。能于此经受 <lb ed="X" n="0400c07"/><lb ed="R038" n="0427a09"/>持读诵。则为<persName>如来</persName>以<persName>佛</persName>智慧。悉知是人。悉见是人。皆 <lb ed="X" n="0400c08"/><lb ed="R038" n="0427a10"/>得成就无量无边功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400c09"/><lb ed="R038" n="0427a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400c0901"><persName>如来</persName>所见。理周非谬。明劝将来。宜加修勤也。</p><p xml:id="pX24p0400c0918" cb:place="inline">〇周 <lb ed="X" n="0400c10"/><lb ed="R038" n="0427a12"/>疏作用。修勤作勤修。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400c11"/><lb ed="R038" n="0427a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400c1101">须菩提。若有善男子･善女人。初日分以恒河沙等身 <lb ed="X" n="0400c12"/><lb ed="R038" n="0427a14"/>佈施。中日分复以恒河沙等身佈施。後日分亦以恒 <lb ed="X" n="0400c13"/><lb ed="R038" n="0427a15"/>河沙等身佈施。如是无量百千万亿劫。以身佈施。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400c14"/><lb ed="R038" n="0427a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400c1401">分一日为三分。故言初中後分也。施重又多。功德 <lb ed="X" n="0400c15"/><lb ed="R038" n="0427a17"/>弥旷矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400c16"/><lb ed="R038" n="0427a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400c1601">若复有人。闻此经典。信心不逆。其福勝彼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400c17"/><lb ed="R038" n="0427b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400c1701">施则有限。信心无极。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400c18"/><lb ed="R038" n="0427b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400c1801">何况书写受持读诵。为人解说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400c19"/><lb ed="R038" n="0427b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400c1901">但言<anchor xml:id="nkr_note_add_0400c1901" n="0400c1901"/><anchor xml:id="beg0400c1901" n="0400c1901"/>已<anchor xml:id="end0400c1901"/>信。况复持弘者也。</p><p xml:id="pX24p0400c1911" cb:place="inline">〇<anchor xml:id="nkr_note_add_0400c1902" n="0400c1902"/><anchor xml:id="beg0400c1902" n="0400c1902"/>已<anchor xml:id="end0400c1902"/>疏作以。持弘作弘 <lb ed="X" n="0400c20"/><lb ed="R038" n="0427b04"/>持。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400c21"/><lb ed="R038" n="0427b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0400c2101">须菩提。以要言之。是经有不可思议･不可称量･无边 <lb ed="X" n="0400c22"/><lb ed="R038" n="0427b06"/>功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0400c23"/><lb ed="R038" n="0427b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0400c2301">理圆道极。言不尽美。提宗表实。约言之耳。物莫能 <lb ed="X" n="0400c24"/><lb ed="R038" n="0427b08"/>测。不思议也。算数不姟。不称量也。荡然无崖。无边 <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0401a" n="0401a"/> <lb ed="X" n="0401a01"/><lb ed="R038" n="0427b09"/>也。取要言之。备此三句。</p><p xml:id="pX24p0401a0110" cb:place="inline">〇算姟疏作算该。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401a02"/><lb ed="R038" n="0427b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0401a0201"><persName>如来</persName>为发大乘者说。为发最上乘者说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401a03"/><lb ed="R038" n="0427b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0401a0301">廣运无崖。谓之大乘。三乘之勝。谓之最上。自非其 <lb ed="X" n="0401a04"/><lb ed="R038" n="0427b12"/>人。不谬说也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401a05"/><lb ed="R038" n="0427b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0401a0501">若有人能受持读诵。廣为人说。<persName>如来</persName>悉知是人。悉见 <lb ed="X" n="0401a06"/><lb ed="R038" n="0427b14"/>是人。皆得成就不可量･不可称･无有边･不可思议功 <lb ed="X" n="0401a07"/><lb ed="R038" n="0427b15"/>德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401a08"/><lb ed="R038" n="0427b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0401a0801">人高道旷。唯<persName>佛</persName>见之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401a09"/><lb ed="R038" n="0427b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0401a0901">如是人等。则为荷担<persName>如来</persName>阿耨多罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401a10"/><lb ed="R038" n="0427b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0401a1001">千载不坠。由于人弘。住持运行。荷担義也。</p><p xml:id="pX24p0401a1017" cb:place="inline">〇住疏 <lb ed="X" n="0401a11"/><lb ed="R038" n="0428a01"/>作任。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401a12"/><lb ed="R038" n="0428a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0401a1201">何以故。须菩提。若乐小法者。著我见人见众生见寿 <lb ed="X" n="0401a13"/><lb ed="R038" n="0428a03"/>者见。则于此经。不能听受读诵。为人解说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401a14"/><lb ed="R038" n="0428a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0401a1401">何故人能荷担耶。心虚解旷。道军必强也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401a15"/><lb ed="R038" n="0428a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0401a1501">须菩提。在在处处。若有此经。一切世间天人阿修罗 <lb ed="X" n="0401a16"/><lb ed="R038" n="0428a06"/>所<persName>应供</persName>养。当知此处。则为是塔。皆应恭敬。作礼围绕。 <lb ed="X" n="0401a17"/><lb ed="R038" n="0428a07"/>以诸花香而散其处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401a18"/><lb ed="R038" n="0428a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0401a1801">地是无知。法处故贵。道在于人。而不寧乎。</p><p xml:id="pX24p0401a1817" cb:place="inline">〇寧疑 <lb ed="X" n="0401a19"/><lb ed="R038" n="0428a09"/>尊字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401a20"/><lb ed="R038" n="0428a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0401a2001">复次。须菩提。善男子･善女人。受持读诵此经。若为人 <lb ed="X" n="0401a21"/><lb ed="R038" n="0428a11"/>轻贱。是人先世罪业。应堕恶道。以今世人轻贱。故先 <lb ed="X" n="0401a22"/><lb ed="R038" n="0428a12"/>世罪业。则为消灭。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401a23"/><lb ed="R038" n="0428a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0401a2301">罪起由惑。福生于解。福解既积。宿殃矣。</p><p xml:id="pX24p0401a2316" cb:place="inline">〇殃下疏 <lb ed="X" n="0401a24"/><lb ed="R038" n="0428a14"/>有灭字。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0401b" n="0401b"/> <lb ed="X" n="0401b01"/><lb ed="R038" n="0428a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0401b0101">当得阿耨多罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401b02"/><lb ed="R038" n="0428a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0401b0201">累灭解生。菩提可登也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401b03"/><lb ed="R038" n="0428a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0401b0301">须菩提。我念过去无量阿僧祇劫。于燃灯<persName>佛</persName>前。得値 <lb ed="X" n="0401b04"/><lb ed="R038" n="0428a18"/>八百四千万亿那由他诸<persName>佛</persName>。悉皆供养承事。无空过 <lb ed="X" n="0401b05"/><lb ed="R038" n="0428b01"/>者。若复有人。于後末世。能受持读诵此经。所得功德。 <lb ed="X" n="0401b06"/><lb ed="R038" n="0428b02"/>于我所供养诸<persName>佛</persName>功德。百<anchor xml:id="nkr_note_add_0401b0601" n="0401b0601"/><anchor xml:id="beg0401b0601" n="0401b0601"/>分不及<anchor xml:id="end0401b0601"/>一。千万亿分。乃至 <lb ed="X" n="0401b07"/><lb ed="R038" n="0428b03"/>算数譬喩所不能及。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401b08"/><lb ed="R038" n="0428b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0401b0801">心限则福。旷则功多。</p><p xml:id="pX24p0401b0809" cb:place="inline">〇福下疏有少意二字。功下 <lb ed="X" n="0401b09"/><lb ed="R038" n="0428b05"/>亦有德字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401b10"/><lb ed="R038" n="0428b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0401b1001">须菩提。若善男子･善女人。于後末世。有受持读诵此 <lb ed="X" n="0401b11"/><lb ed="R038" n="0428b07"/>经。所得功德。我若具说者。或有人闻。心则狂乱。狐疑 <lb ed="X" n="0401b12"/><lb ed="R038" n="0428b08"/>不信。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401b13"/><lb ed="R038" n="0428b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0401b1301">解通人旷。德必无崖。狂乱不信。足以明道。</p><p xml:id="pX24p0401b1317" cb:place="inline">〇足上 <lb ed="X" n="0401b14"/><lb ed="R038" n="0428b10"/>脱不字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401b15"/><lb ed="R038" n="0428b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0401b1501">须菩提。当知是经義不可思议。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401b16"/><lb ed="R038" n="0428b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0401b1601">万行渊深。義能难测。</p><p xml:id="pX24p0401b1609" cb:place="inline">〇难疏作谁。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401b17"/><lb ed="R038" n="0428b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0401b1701">果报亦不可思议。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401b18"/><lb ed="R038" n="0428b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0401b1801">菩提妙果。岂有心之所议。第二章讫。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401b19"/><lb ed="R038" n="0428b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0401b1901">尔时须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。善男子･善女人。发阿耨多 <lb ed="X" n="0401b20"/><lb ed="R038" n="0428b16"/>罗三藐三菩提心。云何应住。云何降伏其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401b21"/><lb ed="R038" n="0428b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0401b2101">此第三章。明菩萨空也。夫解不顿生。教亦有渐。何 <lb ed="X" n="0401b22"/><lb ed="R038" n="0428b18"/>者。始开众生空･法空。明境空也。次辩般若。则非即 <lb ed="X" n="0401b23"/><lb ed="R038" n="0429a01"/>慧空也。此下云。实无有法。发菩提者。即行人空也。 <lb ed="X" n="0401b24"/><lb ed="R038" n="0429a02"/>又更料辩二行始终之義。始习众生空为降伏。终 <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0401c" n="0401c"/> <lb ed="X" n="0401c01"/><lb ed="R038" n="0429a03"/>得法空为住。然此二空。十地未穷。唯<persName>佛</persName>乃尽。是为 <lb ed="X" n="0401c02"/><lb ed="R038" n="0429a04"/>十地通有始终降住之義。故众生空。以有自降住。 <lb ed="X" n="0401c03"/><lb ed="R038" n="0429a05"/>法空亦尔。是为初地之住。则是二地之降。降亦住 <lb ed="X" n="0401c04"/><lb ed="R038" n="0429a06"/>也。住亦降也。褈问之旨。義兼于此。何以知之。擧二 <lb ed="X" n="0401c05"/><lb ed="R038" n="0429a07"/>行为两问。混一空而幷答。一空始终。降住备矣。事 <lb ed="X" n="0401c06"/><lb ed="R038" n="0429a08"/>以逍遥而非重出。虽幽开难启。善拂易开。岂敢独 <lb ed="X" n="0401c07"/><lb ed="R038" n="0429a09"/>悟。实希共晓。</p><p xml:id="pX24p0401c0706" cb:place="inline">〇则非二字疑衍。有自疑写倒。幽开 <lb ed="X" n="0401c08"/><lb ed="R038" n="0429a10"/>疑幽关。启疑启字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401c09"/><lb ed="R038" n="0429a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0401c0901"><persName>佛</persName>告须菩提。善男子･善女人。发阿耨多罗三藐三菩 <lb ed="X" n="0401c10"/><lb ed="R038" n="0429a12"/>提心者。当生如是心。我应灭度一切众生。灭度一切 <lb ed="X" n="0401c11"/><lb ed="R038" n="0429a13"/>众生<anchor xml:id="nkr_note_add_0401c1101" n="0401c1101"/><anchor xml:id="beg0401c1101" n="0401c1101"/>已<anchor xml:id="end0401c1101"/>。而无有一众生实灭度者。何以故。须菩提。若 <lb ed="X" n="0401c12"/><lb ed="R038" n="0429a14"/>菩萨有我相人相众生相寿者相。则非菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401c13"/><lb ed="R038" n="0429a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0401c1301">何故无灭者。以失明。得理可知矣。见我则非。忘我 <lb ed="X" n="0401c14"/><lb ed="R038" n="0429a16"/>为是。既无我人。岂得有灭也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401c15"/><lb ed="R038" n="0429a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0401c1501">所以者何。须菩提。实无有法发阿耨多罗三藐三菩 <lb ed="X" n="0401c16"/><lb ed="R038" n="0429a18"/>提心者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401c17"/><lb ed="R038" n="0429b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0401c1701">所以有我相则非菩萨者何。我法则我能发心。无 <lb ed="X" n="0401c18"/><lb ed="R038" n="0429b02"/>发心者。故知无我。计我为或。故非菩萨也。无发心 <lb ed="X" n="0401c19"/><lb ed="R038" n="0429b03"/>者。即行人空也。</p><p xml:id="pX24p0401c1907" cb:place="inline">〇或疏作惑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401c20"/><lb ed="R038" n="0429b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0401c2001">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>于燃灯<persName>佛</persName>所。有法得阿耨多 <lb ed="X" n="0401c21"/><lb ed="R038" n="0429b05"/>罗三藐三菩提不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401c22"/><lb ed="R038" n="0429b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0401c2201">即引自得记之解。以证今记。</p><p xml:id="pX24p0401c2212" cb:place="inline">〇自下疏有昔字。今 <lb ed="X" n="0401c23"/><lb ed="R038" n="0429b07"/>记作前说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0401c24"/><lb ed="R038" n="0429b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0401c2401">不也。<persName>世尊</persName>。如我解<persName>佛</persName>所说義。<persName>佛</persName>于燃灯<persName>佛</persName>所。无有法 <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0402a" n="0402a"/> <lb ed="X" n="0402a01"/><lb ed="R038" n="0429b09"/>得阿耨多罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402a02"/><lb ed="R038" n="0429b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0402a0201">圣心难测。義推可图。得记由于无相。无相之中。则 <lb ed="X" n="0402a03"/><lb ed="R038" n="0429b11"/>无所得也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402a04"/><lb ed="R038" n="0429b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0402a0401"><persName>佛</persName>言。如是。如是。须菩提。实无有法<persName>如来</persName>得阿耨多罗 <lb ed="X" n="0402a05"/><lb ed="R038" n="0429b13"/>三藐三菩提。须菩提。若有法<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐 <lb ed="X" n="0402a06"/><lb ed="R038" n="0429b14"/>三菩提者。燃灯<persName>佛</persName>则不与我授记。汝于来世。当得作 <lb ed="X" n="0402a07"/><lb ed="R038" n="0429b15"/><persName>佛</persName>。号释迦牟尼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402a08"/><lb ed="R038" n="0429b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0402a0801">若见有法。则乖菩提。何容得记。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402a09"/><lb ed="R038" n="0429b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0402a0901">以实无有法得阿耨多罗三藐三菩提。是故燃灯<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0402a10"/><lb ed="R038" n="0429b18"/>与我授记。作是言。汝于来世。当得作<persName>佛</persName>。号释迦牟尼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402a11"/><lb ed="R038" n="0430a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0402a1101">无法则会理。会理则向极。故得记也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402a12"/><lb ed="R038" n="0430a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0402a1201">何以故。<persName>如来</persName>者。即诸法如義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402a13"/><lb ed="R038" n="0430a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0402a1301">何以故无法便得记耶。诸法性空。理无乖异。谓之 <lb ed="X" n="0402a14"/><lb ed="R038" n="0430a04"/>为如。会如解极。故名<persName>如来</persName>。有相则违。无相则顺。顺 <lb ed="X" n="0402a15"/><lb ed="R038" n="0430a05"/>必之极。故宜得记之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402a16"/><lb ed="R038" n="0430a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0402a1601">若有人言。<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402a17"/><lb ed="R038" n="0430a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0402a1701">若说有<persName>如来</persName>得菩提者。此俗闻人语。非理中言也。</p> <lb ed="X" n="0402a18"/><lb ed="R038" n="0430a08"/><p xml:id="pX24p0402a1801">〇闻疏作间。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402a19"/><lb ed="R038" n="0430a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0402a1901">须菩提。实无有法。<persName>佛</persName>得阿耨多罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402a20"/><lb ed="R038" n="0430a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0402a2001"><persName>佛</persName>人也。菩提道也。既无人法。谁得菩提乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402a21"/><lb ed="R038" n="0430a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0402a2101">须菩提。<persName>如来</persName>所得阿耨多罗三藐三菩提。于是中无 <lb ed="X" n="0402a22"/><lb ed="R038" n="0430a12"/>实无虚。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402a23"/><lb ed="R038" n="0430a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0402a2301">向来辩有得为非。无得为是。寄是以明非。非谓有 <lb ed="X" n="0402a24"/><lb ed="R038" n="0430a14"/>是。寻言著是。故复遣之。是非既尽。则会菩提。菩提 <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0402b" n="0402b"/> <lb ed="X" n="0402b01"/><lb ed="R038" n="0430a15"/>之中。不见是非。非实则无是。非虚无非也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402b02"/><lb ed="R038" n="0430a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0402b0201">是故<persName>如来</persName>说。一切法。皆是<persName>佛</persName>法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402b03"/><lb ed="R038" n="0430a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0402b0301">凡夫以违一切法理为耶。圣人以顺一切法理为 <lb ed="X" n="0402b04"/><lb ed="R038" n="0430a18"/>正。正则觉悟。故皆<persName>佛</persName>法者矣。</p><p xml:id="pX24p0402b0412" cb:place="inline">〇耶疏邪。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402b05"/><lb ed="R038" n="0430b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0402b0501">须菩提。所言一切法者。即非一切法。是故名一切法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402b06"/><lb ed="R038" n="0430b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0402b0601">一切法以何为理。而言皆<persName>佛</persName>法耶。诸法缘假。自性 <lb ed="X" n="0402b07"/><lb ed="R038" n="0430b03"/>皆无。如假会而解者。名得一切法理。为悟<persName>佛</persName>法矣。</p> <lb ed="X" n="0402b08"/><lb ed="R038" n="0430b04"/><p xml:id="pX24p0402b0801">〇如假二字疑剩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402b09"/><lb ed="R038" n="0430b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0402b0901">须菩提。譬如人身长大。须菩提言。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>说人身 <lb ed="X" n="0402b10"/><lb ed="R038" n="0430b06"/>长大。则为非大身。是名大身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402b11"/><lb ed="R038" n="0430b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0402b1101">旨擧人身。类上诸法。缘假故长大。无性则非身。即 <lb ed="X" n="0402b12"/><lb ed="R038" n="0430b08"/>又况下菩萨观众生。如身假名。则可度。无自性。故 <lb ed="X" n="0402b13"/><lb ed="R038" n="0430b09"/>无灭者。若见实众生。而欲化者。则非菩萨者矣。</p><p xml:id="pX24p0402b1319" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0402b14"/><lb ed="R038" n="0430b10"/>旨疏作直。即字疑衍。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402b15"/><lb ed="R038" n="0430b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0402b1501">须菩提。菩萨亦如是。若作是言。我当灭度无量众生。 <lb ed="X" n="0402b16"/><lb ed="R038" n="0430b12"/>则不名菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402b17"/><lb ed="R038" n="0430b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0402b1701">合譬也。无众生。而横见众生。犹无身而见身耳。见 <lb ed="X" n="0402b18"/><lb ed="R038" n="0430b14"/>则乖道。非菩萨者也。</p><p xml:id="pX24p0402b1809" cb:place="inline">〇无众生上疏有元字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402b19"/><lb ed="R038" n="0430b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0402b1901">何以故。须菩提。无有法名为菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402b20"/><lb ed="R038" n="0430b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0402b2001">菩萨自无。何有众生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402b21"/><lb ed="R038" n="0430b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0402b2101">是故<persName>佛</persName>说。一切法无我无人无众生无寿者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402b22"/><lb ed="R038" n="0430b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0402b2201">收结上義也。以无菩萨。亦无众生。一切法都无我 <lb ed="X" n="0402b23"/><lb ed="R038" n="0431a01"/>人也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402b24"/><lb ed="R038" n="0431a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0402b2401">须菩提。若菩萨作是言。我当莊严<persName>佛</persName>土。是不名菩萨。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0402c" n="0402c"/> <lb ed="X" n="0402c01"/><lb ed="R038" n="0431a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0402c0101">虚矜进道。严土济物。济物之行。方便慧也。解空无 <lb ed="X" n="0402c02"/><lb ed="R038" n="0431a04"/>相。谓之为慧。缘假不著。谓之方便。若言我能莊严 <lb ed="X" n="0402c03"/><lb ed="R038" n="0431a05"/>国土。众生可化。见惑违道。何名菩萨之耳。</p><p xml:id="pX24p0402c0317" cb:place="inline">〇襟疏 <lb ed="X" n="0402c04"/><lb ed="R038" n="0431a06"/>作襟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402c05"/><lb ed="R038" n="0431a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0402c0501">何以故。<persName>如来</persName>说。莊严<persName>佛</persName>土者。即非莊严。是名莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402c06"/><lb ed="R038" n="0431a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0402c0601">无存于化而土自严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402c07"/><lb ed="R038" n="0431a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0402c0701">须菩提。若菩萨通达无我･法者。<persName>如来</persName>说名真是菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402c08"/><lb ed="R038" n="0431a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0402c0801">解通非伪。真菩萨也。</p><p xml:id="pX24p0402c0809" cb:place="inline">〇解通疏作通达。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402c09"/><lb ed="R038" n="0431a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0402c0901">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有肉眼不。如是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有 <lb ed="X" n="0402c10"/><lb ed="R038" n="0431a12"/>肉眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有天眼不。如是。<persName>世尊</persName>。如 <lb ed="X" n="0402c11"/><lb ed="R038" n="0431a13"/>来有天眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有慧眼不。如是。世 <lb ed="X" n="0402c12"/><lb ed="R038" n="0431a14"/>尊。<persName>如来</persName>有慧眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有法眼不。如 <lb ed="X" n="0402c13"/><lb ed="R038" n="0431a15"/>是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有法眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有<persName>佛</persName>眼 <lb ed="X" n="0402c14"/><lb ed="R038" n="0431a16"/>不。如是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有<persName>佛</persName>眼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402c15"/><lb ed="R038" n="0431a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0402c1501">相尽照极。五眼净矣。道成由乎行立。净国本于化 <lb ed="X" n="0402c16"/><lb ed="R038" n="0431a18"/>物。国净则化周。五眼必。道极化周。本愿备矣。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0402c17"/><lb ed="R038" n="0431b01"/>一念照达三世。何用五眼之异乎。于化境别为立 <lb ed="X" n="0402c18"/><lb ed="R038" n="0431b02"/>耳。</p><p xml:id="pX24p0402c1802" cb:place="inline">〇眼必下恐脱净字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402c19"/><lb ed="R038" n="0431b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0402c1901">须菩提。于意云何。如恒河中所有沙。<persName>佛</persName>说是沙不。如 <lb ed="X" n="0402c20"/><lb ed="R038" n="0431b04"/>是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>说是沙。须菩提。于意云何。如一恒河中 <lb ed="X" n="0402c21"/><lb ed="R038" n="0431b05"/>所有沙。有如是沙等恒河。是诸恒河所有沙数。<persName>佛</persName>世 <lb ed="X" n="0402c22"/><lb ed="R038" n="0431b06"/>界如是。寧为多不。甚多。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>告须菩提。尔所国土 <lb ed="X" n="0402c23"/><lb ed="R038" n="0431b07"/>中。所有众生。若干种心。<persName>如来</persName>悉知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0402c24"/><lb ed="R038" n="0431b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0402c2401">五眼照极。理无不周。略擧色心。于境尽矣。心从缘 <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0403a" n="0403a"/> <lb ed="X" n="0403a01"/><lb ed="R038" n="0431b09"/>起。识了多端。故若干种也。</p><p xml:id="pX24p0403a0111" cb:place="inline">〇于疏作收。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403a02"/><lb ed="R038" n="0431b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403a0201">何以故。<persName>如来</persName>说。诸心皆为非心。是名为心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403a03"/><lb ed="R038" n="0431b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403a0301">言必当理。故解无不周也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403a04"/><lb ed="R038" n="0431b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403a0401">所以者何。须菩提。过去心不可得。现在心不可得。未 <lb ed="X" n="0403a05"/><lb ed="R038" n="0431b13"/>来心不可得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403a06"/><lb ed="R038" n="0431b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403a0601">所以说非心名心者何。以三世心无性可得。故可 <lb ed="X" n="0403a07"/><lb ed="R038" n="0431b15"/>从缘而生心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403a08"/><lb ed="R038" n="0431b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403a0801">须菩提。于意云何。若有人满三千大千世界七宝以 <lb ed="X" n="0403a09"/><lb ed="R038" n="0431b17"/>用佈施。是人以是因缘。得福多否。<persName>世尊</persName>。此人以是因 <lb ed="X" n="0403a10"/><lb ed="R038" n="0431b18"/>缘。得福甚多。须菩提。若福德有实。<persName>如来</persName>不说得福德 <lb ed="X" n="0403a11"/><lb ed="R038" n="0432a01"/>多。以福德无故。<persName>如来</persName>说得福德多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403a12"/><lb ed="R038" n="0432a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403a1201">金玉无性。故可积满三千大千。福德无实。则可旷 <lb ed="X" n="0403a13"/><lb ed="R038" n="0432a03"/>施而多。心之无性。惑灭解生矣。</p><p xml:id="pX24p0403a1313" cb:place="inline">〇大千二字疏无。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403a14"/><lb ed="R038" n="0432a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403a1401">须菩提。于意云何。<persName>佛</persName>可以具足色身见不。不也。<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0403a15"/><lb ed="R038" n="0432a05"/><persName>如来</persName>不应以具足色身见。何以故。<persName>如来</persName>说具足色身。 <lb ed="X" n="0403a16"/><lb ed="R038" n="0432a06"/>即非具足色身。是名具足色身。须菩提。于意云何。如 <lb ed="X" n="0403a17"/><lb ed="R038" n="0432a07"/>来可以具足诸相见不。不也。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>不应以具足 <lb ed="X" n="0403a18"/><lb ed="R038" n="0432a08"/>诸相见。何以故。<persName>如来</persName>说诸相具足。即非具足。是名诸 <lb ed="X" n="0403a19"/><lb ed="R038" n="0432a09"/>相具足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403a20"/><lb ed="R038" n="0432a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403a2001">慧为万善之主。施为众行之首。因备道成。理之必 <lb ed="X" n="0403a21"/><lb ed="R038" n="0432a11"/>然。总为丈六金容。别则众相之姿。妙集非有。故身 <lb ed="X" n="0403a22"/><lb ed="R038" n="0432a12"/>感构随现则为相。岂可一方而尽极乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403a23"/><lb ed="R038" n="0432a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403a2301">须菩提。汝勿谓<persName>如来</persName>作是念。我当有所说法。莫作是 <lb ed="X" n="0403a24"/><lb ed="R038" n="0432a14"/>念。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0403b" n="0403b"/> <lb ed="X" n="0403b01"/><lb ed="R038" n="0432a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403b0101">道成应出。说法化人也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403b02"/><lb ed="R038" n="0432a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403b0201">何以故。若人言<persName>如来</persName>有所说法。即为谤<persName>佛</persName>。不能解我 <lb ed="X" n="0403b03"/><lb ed="R038" n="0432a17"/>所说故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403b04"/><lb ed="R038" n="0432a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403b0401">谬传毁圣。名为谤<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403b05"/><lb ed="R038" n="0432b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403b0501">须菩提。说法者。无法可说。是名说法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403b06"/><lb ed="R038" n="0432b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403b0601">教传者。说法之意也。向言无说。非杜默而不语也。 <lb ed="X" n="0403b07"/><lb ed="R038" n="0432b03"/>但无存而说。则说满天下。无乖法理之过矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403b08"/><lb ed="R038" n="0432b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403b0801">尔时。慧命须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生。于未来世。 <lb ed="X" n="0403b09"/><lb ed="R038" n="0432b05"/>闻说是法。生信心不。<persName>佛</persName>言须菩提。彼非众生。非不众 <lb ed="X" n="0403b10"/><lb ed="R038" n="0432b06"/>生。何以故。须菩提。众生众生者。<persName>如来</persName>说非众生。是名 <lb ed="X" n="0403b11"/><lb ed="R038" n="0432b07"/>众生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403b12"/><lb ed="R038" n="0432b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403b1201">〇此六十二字。肇本无之。天台疏亦无科判。然诸 <lb ed="X" n="0403b13"/><lb ed="R038" n="0432b09"/>本皆有此文。故且存之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403b14"/><lb ed="R038" n="0432b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403b1401">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>得阿耨多罗三藐三菩提。为 <lb ed="X" n="0403b15"/><lb ed="R038" n="0432b11"/>无所得耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403b16"/><lb ed="R038" n="0432b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403b1601"><persName>佛</persName>。人也。菩提。道也。<persName>佛</persName>得道。故说示人。而言无法可 <lb ed="X" n="0403b17"/><lb ed="R038" n="0432b13"/>说。未审<persName>佛</persName>得道不也。</p><p xml:id="pX24p0403b1709" cb:place="inline">〇示上疏有以字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403b18"/><lb ed="R038" n="0432b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403b1801"><persName>佛</persName>言。如是。如是。须菩提。我于阿耨多罗三藐三菩提。 <lb ed="X" n="0403b19"/><lb ed="R038" n="0432b15"/>乃至无有少法可得。是名阿耨多罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403b20"/><lb ed="R038" n="0432b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403b2001">相尽虚通。谓之菩提。菩提无相。有何可得。寂灭无 <lb ed="X" n="0403b21"/><lb ed="R038" n="0432b17"/>得。道之至也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403b22"/><lb ed="R038" n="0432b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403b2201">复次。须菩提。是法平等。无有高下。是名阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0403b23"/><lb ed="R038" n="0433a01"/>藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403b24"/><lb ed="R038" n="0433a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403b2401">结成菩提義也。人无贵贱。法无好醜。荡然平等。菩 <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0403c" n="0403c"/> <lb ed="X" n="0403c01"/><lb ed="R038" n="0433a03"/>提義也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403c02"/><lb ed="R038" n="0433a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403c0201">以无我无人无众生无寿者。修一切善法。则得阿耨 <lb ed="X" n="0403c03"/><lb ed="R038" n="0433a05"/>多罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403c04"/><lb ed="R038" n="0433a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403c0401">夫形端故影直。声和则<anchor xml:id="nkr_note_orig_0403001" n="0403001"/>向顺。忘我人而修因。必剋 <lb ed="X" n="0403c05"/><lb ed="R038" n="0433a07"/>无相之菩提也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403c06"/><lb ed="R038" n="0433a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403c0601">须菩提。所言善法者。<persName>如来</persName>说即非善法。是名善法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403c07"/><lb ed="R038" n="0433a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403c0701">人既不有。善何得实。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403c08"/><lb ed="R038" n="0433a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403c0801">须菩提。若三千大千世界中所有诸<name role="" type="person">须弥山</name>王。如是 <lb ed="X" n="0403c09"/><lb ed="R038" n="0433a11"/>等七宝聚。有人持用佈施。若人以此般若波罗蜜经。 <lb ed="X" n="0403c10"/><lb ed="R038" n="0433a12"/>乃至四句偈等。受持读诵。为他人说。于前福德。百分 <lb ed="X" n="0403c11"/><lb ed="R038" n="0433a13"/>不及一。百千万亿分。乃至算数譬喩。所不能及。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403c12"/><lb ed="R038" n="0433a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403c1201">聚宝有尽。妙解无穷也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403c13"/><lb ed="R038" n="0433a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403c1301">须菩提。于意云何。汝等勿谓<persName>如来</persName>作是念。我当度众 <lb ed="X" n="0403c14"/><lb ed="R038" n="0433a16"/>生。须菩提。莫作是念。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403c15"/><lb ed="R038" n="0433a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403c1501">菩提以无得为果。教以忘言而说。时听唯疑。理未 <lb ed="X" n="0403c16"/><lb ed="R038" n="0433a18"/>悟心。故诃之。勿谓<persName>如来</persName>见众生作念。而欲化之耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403c17"/><lb ed="R038" n="0433b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403c1701">何以故。实无有众生。<persName>如来</persName>度者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403c18"/><lb ed="R038" n="0433b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403c1801">何故勿谓作念耶。以<persName>如来</persName>不见有众生可度也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403c19"/><lb ed="R038" n="0433b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403c1901">若有众生。<persName>如来</persName>度者。<persName>如来</persName>则有我人众生寿者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403c20"/><lb ed="R038" n="0433b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403c2001">若见有众生。则为我见。何谓<persName>如来</persName>耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403c21"/><lb ed="R038" n="0433b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403c2101">须菩提。<persName>如来</persName>说。有我者。则非有我。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403c22"/><lb ed="R038" n="0433b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403c2201">但说假名我耳。非实我也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403c23"/><lb ed="R038" n="0433b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0403c2301">而凡夫之人。以为有我。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0403c24"/><lb ed="R038" n="0433b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0403c2401">闻说假名。不达言旨。以为实我。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0404a" n="0404a"/> <lb ed="X" n="0404a01"/><lb ed="R038" n="0433b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404a0101">须菩提。凡夫者。<persName>如来</persName>说则非凡夫。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404a02"/><lb ed="R038" n="0433b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404a0201">凡夫不实。故可化而成圣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404a03"/><lb ed="R038" n="0433b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404a0301">须菩提。于意云何。可以三十二相观<persName>如来</persName>不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404a04"/><lb ed="R038" n="0433b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404a0401">疑者谓众生是有。可化而成圣。法身不无。可以妙 <lb ed="X" n="0404a05"/><lb ed="R038" n="0433b13"/>相而期。故问之云尔也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404a06"/><lb ed="R038" n="0433b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404a0601">须菩提言。如是。如是。以三十二相观<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404a07"/><lb ed="R038" n="0433b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404a0701">听者实尔。用三十二相是<persName>如来</persName>。而观求也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404a08"/><lb ed="R038" n="0433b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404a0801"><persName>佛</persName>言。须菩提。若以三十二相观<persName>如来</persName>者。转轮圣王则 <lb ed="X" n="0404a09"/><lb ed="R038" n="0433b17"/>是<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404a10"/><lb ed="R038" n="0433b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404a1001">即以近事质之。令其自解。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404a11"/><lb ed="R038" n="0434a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404a1101">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。如我解<persName>佛</persName>所说義。不应以三十 <lb ed="X" n="0404a12"/><lb ed="R038" n="0434a02"/>二相观<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404a13"/><lb ed="R038" n="0434a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404a1301">时情谓然。我解不尔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404a14"/><lb ed="R038" n="0434a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404a1401">尔时。<persName>世尊</persName>而说偈言。若以色见我。以音声求我。是人 <lb ed="X" n="0404a15"/><lb ed="R038" n="0434a05"/>行邪道。不能见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404a16"/><lb ed="R038" n="0434a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404a1601">金容焕眼而非形。八音盈耳而非声。偏谬为邪。愚 <lb ed="X" n="0404a17"/><lb ed="R038" n="0434a07"/>隔不见也。</p><p xml:id="pX24p0404a1705" cb:place="inline">〇金容疏作五色。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404a18"/><lb ed="R038" n="0434a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404a1801">须菩提。汝若作是念。<persName>如来</persName>不以具足相故。得阿耨多 <lb ed="X" n="0404a19"/><lb ed="R038" n="0434a09"/>罗三藐三菩提。须菩提。莫作是念。<persName>如来</persName>不以具足相 <lb ed="X" n="0404a20"/><lb ed="R038" n="0434a10"/>故。得阿耨多罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404a21"/><lb ed="R038" n="0434a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404a2101">不偏在色声。故向言非。非不身相。故复言是之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404a22"/><lb ed="R038" n="0434a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404a2201">须菩提。汝若作是念。发阿耨多罗三藐三菩提者。说 <lb ed="X" n="0404a23"/><lb ed="R038" n="0434a13"/>诸法断灭。莫作是念。何以故。发阿耨多罗三藐三菩 <lb ed="X" n="0404a24"/><lb ed="R038" n="0434a14"/>提心者。于法不说断灭相。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0404b" n="0404b"/> <lb ed="X" n="0404b01"/><lb ed="R038" n="0434a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404b0101">相尽寂灭故不有。道王十方非谓无。应毕而谢则 <lb ed="X" n="0404b02"/><lb ed="R038" n="0434a16"/>不常。灭至随现故不断。体令中轨物之拭也。而限 <lb ed="X" n="0404b03"/><lb ed="R038" n="0434a17"/>之一方。岂不谬。</p><p xml:id="pX24p0404b0307" cb:place="inline">〇灭至疏作感至。令中作合中道 <lb ed="X" n="0404b04"/><lb ed="R038" n="0434a18"/>三字。拭作式。谬下有哉字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404b05"/><lb ed="R038" n="0434b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404b0501">须菩提。若菩萨以满恒河沙等世界七宝持用佈施。 <lb ed="X" n="0404b06"/><lb ed="R038" n="0434b02"/>若复有人。知一切法无我。得成于忍。此菩萨勝前菩 <lb ed="X" n="0404b07"/><lb ed="R038" n="0434b03"/>萨所得功德。何以故。须菩提。以诸菩萨不受福德故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404b08"/><lb ed="R038" n="0434b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404b0801">忘我则忍成。超出故勝也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404b09"/><lb ed="R038" n="0434b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404b0901">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。云何菩萨不受福德。须菩提。菩 <lb ed="X" n="0404b10"/><lb ed="R038" n="0434b06"/>萨所作福德。不应贪著。是故说不受福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404b11"/><lb ed="R038" n="0434b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404b1101">期报锺<anchor xml:id="nkr_note_add_0404b1101" n="0404b1101"/><anchor xml:id="beg0404b1101" n="0404b1101"/>已<anchor xml:id="end0404b1101"/>名贪著。无存我人。取染何生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404b12"/><lb ed="R038" n="0434b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404b1201">须菩提。若有人言。<persName>如来</persName>若来若去若坐若卧。是人不 <lb ed="X" n="0404b13"/><lb ed="R038" n="0434b09"/>解我所说義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404b14"/><lb ed="R038" n="0434b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404b1401">一时般若。文理粗周。然上来所说。事分言散。故更 <lb ed="X" n="0404b15"/><lb ed="R038" n="0434b11"/>略始结终。领会大宗也。<persName>如来</persName>道荫之主。世界权之 <lb ed="X" n="0404b16"/><lb ed="R038" n="0434b12"/>宅。众生慈育之子。擧此三事。大旨彰矣。若计有实 <lb ed="X" n="0404b17"/><lb ed="R038" n="0434b13"/>人。履行而至为来。运尽之灭故去。处现优化则坐 <lb ed="X" n="0404b18"/><lb ed="R038" n="0434b14"/>卧。此但都形滞迹。不及道也。</p><p xml:id="pX24p0404b1812" cb:place="inline">〇权字下疏有应字。 <lb ed="X" n="0404b19"/><lb ed="R038" n="0434b15"/>都疑睹字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404b20"/><lb ed="R038" n="0434b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404b2001">何以故。<persName>如来</persName>者。无所从来。亦无所去。故名<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404b21"/><lb ed="R038" n="0434b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404b2101">何故见去来坐卧不解義耶。解极会如。体无方所。 <lb ed="X" n="0404b22"/><lb ed="R038" n="0434b18"/>缘至物见。来无所从。感毕为隐。亦何所去。而云来 <lb ed="X" n="0404b23"/><lb ed="R038" n="0435a01"/>去。亦不乖乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404b24"/><lb ed="R038" n="0435a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404b2401">须菩提。若善男子･善女人。以三千大千世界碎为微 <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0404c" n="0404c"/> <lb ed="X" n="0404c01"/><lb ed="R038" n="0435a03"/>尘。于意云何。是微尘众。寧为多不。甚多。<persName>世尊</persName>。何以故。 <lb ed="X" n="0404c02"/><lb ed="R038" n="0435a04"/>若是微尘众实有者。<persName>佛</persName>则不说是微尘众。所以者何。 <lb ed="X" n="0404c03"/><lb ed="R038" n="0435a05"/><persName>佛</persName>说微尘众。则非微尘众。是名微尘众。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>所 <lb ed="X" n="0404c04"/><lb ed="R038" n="0435a06"/>说三千大千世界。则非世界。是名世界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404c05"/><lb ed="R038" n="0435a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404c0501">微尘非实。故可碎而为多。世界非有。则可假借而 <lb ed="X" n="0404c06"/><lb ed="R038" n="0435a08"/>成也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404c07"/><lb ed="R038" n="0435a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404c0701">何以故。若世界实有者。则是一合相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404c08"/><lb ed="R038" n="0435a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404c0801">何故非世界名世界耶。若是实有。应一性合而不 <lb ed="X" n="0404c09"/><lb ed="R038" n="0435a11"/>可分也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404c10"/><lb ed="R038" n="0435a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404c1001"><persName>如来</persName>说。一合相。则非一合相。是名一合相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404c11"/><lb ed="R038" n="0435a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404c1101">假众为一。无合可得耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404c12"/><lb ed="R038" n="0435a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404c1201">须菩提。一合相者。则是不可说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404c13"/><lb ed="R038" n="0435a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404c1301">假名无体。不可定说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404c14"/><lb ed="R038" n="0435a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404c1401">但凡夫之人。贪著其事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404c15"/><lb ed="R038" n="0435a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404c1501">痴惑则凡夫。贪著故计实。</p><p xml:id="pX24p0404c1511" cb:place="inline">〇痴疏作疑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404c16"/><lb ed="R038" n="0435a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404c1601">须菩提。若人言。<persName>佛</persName>说我见人见众生见寿者见。须菩 <lb ed="X" n="0404c17"/><lb ed="R038" n="0435b01"/>提。于意云何。是人解我所说義不。不也。<persName>世尊</persName>。是人不 <lb ed="X" n="0404c18"/><lb ed="R038" n="0435b02"/>解<persName>如来</persName>所说義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404c19"/><lb ed="R038" n="0435b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404c1901">此辩无实众生可化。<persName>如来</persName>但称诸见为邪。不言见 <lb ed="X" n="0404c20"/><lb ed="R038" n="0435b04"/>体是实。若人报言<persName>佛</persName>说诸见是实者。谬取<persName>佛</persName>意。非 <lb ed="X" n="0404c21"/><lb ed="R038" n="0435b05"/>谓解也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404c22"/><lb ed="R038" n="0435b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0404c2201">何以故。<persName>世尊</persName>说我见人见众生见寿者见。即非我见 <lb ed="X" n="0404c23"/><lb ed="R038" n="0435b07"/>人见众生见寿者见。是名我见人见众生见寿者见。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0404c24"/><lb ed="R038" n="0435b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0404c2401">诸见非实。可改为正。众生虚假。凡至圣也。</p><p xml:id="pX24p0404c2417" cb:place="inline">〇凡上 <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0405a" n="0405a"/> <lb ed="X" n="0405a01"/><lb ed="R038" n="0435b09"/>疏有从字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405a02"/><lb ed="R038" n="0435b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0405a0201">须菩提。发阿耨多罗三藐三菩提心者。于一切法。应 <lb ed="X" n="0405a03"/><lb ed="R038" n="0435b11"/>如是知。如是见。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405a04"/><lb ed="R038" n="0435b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0405a0401">始终既毕。故旨宗以劝人也。凡欲发心成<persName>佛</persName>。净国 <lb ed="X" n="0405a05"/><lb ed="R038" n="0435b13"/>土。化众生。当如上所说理而生知见之也。</p><p xml:id="pX24p0405a0517" cb:place="inline">〇旨疏 <lb ed="X" n="0405a06"/><lb ed="R038" n="0435b14"/>作指。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405a07"/><lb ed="R038" n="0435b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0405a0701">如是信解。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405a08"/><lb ed="R038" n="0435b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0405a0801">理深未明。政应推信为解。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405a09"/><lb ed="R038" n="0435b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0405a0901">不生法相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405a10"/><lb ed="R038" n="0435b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0405a1001">但是虚假。非实法也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405a11"/><lb ed="R038" n="0436a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0405a1101">须菩提。所言法相者。<persName>如来</persName>说。即非法相。是名法相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405a12"/><lb ed="R038" n="0436a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0405a1201">穷理尽明。其唯<persName>如来</persName>。说言非实。故应从信矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405a13"/><lb ed="R038" n="0436a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0405a1301">须菩提。若有人以满无量阿僧祇世界七宝持用布 <lb ed="X" n="0405a14"/><lb ed="R038" n="0436a04"/>施。若有善男子･善女人。发菩提心者。持于此经。乃至 <lb ed="X" n="0405a15"/><lb ed="R038" n="0436a05"/>四句偈等。受持读诵。为人演说。其福勝彼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405a16"/><lb ed="R038" n="0436a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0405a1601">七宝有竭。四句无穷。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405a17"/><lb ed="R038" n="0436a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0405a1701">云何为人演说。不取于相。如如不动。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405a18"/><lb ed="R038" n="0436a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0405a1801">末示弘宣之義也。夫道不正。不足授人。中心疑者 <lb ed="X" n="0405a19"/><lb ed="R038" n="0436a09"/>其辞枝。说当于如。故言如如。始终不易。不可动也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405a20"/><lb ed="R038" n="0436a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0405a2001">何以故。一切有为法。如梦幻泡影。如露亦如电。应作 <lb ed="X" n="0405a21"/><lb ed="R038" n="0436a11"/>如是观。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405a22"/><lb ed="R038" n="0436a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0405a2201">浮伪不实。理之皆空。空无异易。故如如不动也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405a23"/><lb ed="R038" n="0436a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0405a2301"><persName>佛</persName>说是经<anchor xml:id="nkr_note_add_0405a2301" n="0405a2301"/><anchor xml:id="beg0405a2301" n="0405a2301"/>已<anchor xml:id="end0405a2301"/>。长老须菩提。及诸比丘･比丘尼･优婆塞･ <lb ed="X" n="0405a24"/><lb ed="R038" n="0436a14"/>优婆夷･一切世间天･人･阿修罗。闻<persName>佛</persName>所说。皆大欢喜。 <pb ed="X" xml:id="X24.0454.0405b" n="0405b"/> <lb ed="X" n="0405b01"/><lb ed="R038" n="0436a15"/>信受奉行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405b02"/><lb ed="R038" n="0436a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0405b0201">道蕴圣心。待孚则彰。宿感冥构。不谋而集。同听齐 <lb ed="X" n="0405b03"/><lb ed="R038" n="0436a17"/>悟。法喜荡心。服玩遵拭。永崇不朽也。</p><p xml:id="pX24p0405b0315" cb:place="inline">〇喜疏作喜 <lb ed="X" n="0405b04"/><lb ed="R038" n="0436a18"/>拭作式。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0405b05"/> <lb ed="X" n="0405b06"/><lb ed="R038" n="0436b01"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金刚般若波罗蜜经注<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0395c1701" to="#end0395c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0395c1901" to="#end0395c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0396c1601" to="#end0396c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0396c2201" to="#end0396c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0397b0301" to="#end0397b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0397b0501" to="#end0397b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0398b2001" to="#end0398b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0399a0901" to="#end0399a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0399a2201" to="#end0399a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0400c1901" to="#end0400c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0400c1902" to="#end0400c1902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0401b0601" to="#end0401b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="晨光 (2020-10-01)">分不及<note type="cf1">T08n0235_p0751a02-03</note></lem><rdg wit="#wit.orig">及不分</rdg></app> <app from="#beg0401c1101" to="#end0401c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0404b1101" to="#end0404b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0405a2301" to="#end0405a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0403001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0403001">向与响通</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0395c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0395c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0395c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0395c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0396c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0396c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0396c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0396c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0397b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0397b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0397b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0397b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0398b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0398b2001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0399a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0399a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0399a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0399a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0400c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0400c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0400c1902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0400c1902">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0401b0601" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X24.0401b06.11" target="#nkr_note_add_0401b0601">分不及【CB】，及不分【卍续】</note> <note n="0401c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0401c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0404b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0404b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0405a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0405a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>